Molimo sačekajte......

RADIS DOO
Baner poz2 Termag
Istočno Sarajevo
Vreme
10°C
Utorak, 15.10.2019.
NATO: OBRAMBENI ILI AGRESIVNI VOJNI SAVEZ ?
Utorak, 23.04.2019. | Princip News
Devetog maja 1945. godine nacistička Njemačka potpisuje kapitulaciju čime je konačno završen Drugi svijetski rat na evropskom ratištu. Uprkos njemačkoj kapitulaciji, u nekim djelovima Evrope borbe traju još neko vrijeme. Od velikih sila Osovine, samo je carski Japan ostao još uvijek neporažen.

Na pacifičkom ratištu borbe protiv japanskih snaga se nastavljaju i u junu 1945. američke trupe se iskrcavaju na Okinavi.  Japanski garnizon je savladan ali uz ogromne gubitke na obje strane. Uslijed ovakvoga razvoja događaja američka komanda je odlučila da iskoristi atomsko oružije kako bi konačno, i bez daljeg gubitka života, slomi Japan. 

Prvo atomsko oružije iskorišteno od strane ljudske vrste detoniralo je 6. avgusta iznad japanskog grada Hirošime, a tri dana kasnije i iznad Nagasakija, nastanjenog velikim brojem hrišćanskog stanovništva.

Istovremeno, Sovjetski Savez je ušao u rat protiv Japana. Crvena armija je porazila japanske trupe u Mandžuriji i nastavila napredovanje prema Koreji. Kombinacija ovih događaja pokazaće se kao odlučujuća i japanska vlada 15. avgusta objavljuje bezuslovnu kapitulaciju.

Kapitulacija je i formalno potpisana 2. septembra na američkom bojnom brodu Misuri, u Tokijskom zalivu. Ovaj datum predstavlja službeni završetak Drugog svjetskog rata. 
Nije dugo trebalo da dojučerašnji saveznici počnu sa podozrenjem gledati jedni na druge. Već se na konferenciji u Jalti moglo naslutiti stvaranje sfera uticaja kako Sovjetskog Saveza tako i zapadnih saveznika. 

Bez obzira na to kako su zamišljane sfere uticaja velikih sila, Evropa je ležala u ruševinama, sa posebnim naglaskom na zemlje istočne i centralne Evrope, te zemlje Balkana. Već u prvim poslijeratnim godinama postalo je očigledno da je Sovjetski Savez proširio svoj uticaj duboko u Evropu, prepolovivši Njemačku na dvije potpuno drugačije države, posebno u pogledu političkog uređenja.

Dodatna briga zapadnim saveznicima koji su u SSSR-u sve više vidjeli protivnika bilo je prisustvo komunističkih partija i pristalica u Francuskoj, Italiji, Grčkoj, Španiji, pa čak i Zapadnoj Njemačkoj, naime u svim onim zemljama koje su Velika Britanija i SAD smatrale svojom zonom uticaja.

U Turskoj i Grčkoj već se po završetku Drugoga svjetskog rata moglo primjetiti pomjeranje prema komunizmu.
Situacija se dodatno zakomplikovala kada je 1949. godine Mao Ce Tung proglasio pobjedu komunizma i transformaciju Kine u komunističku državu.

Suočeni sa razorenom privredom i infrastrukturom, nezadovoljnim populacijama na rubu komunističkih revolucija i pritiskom od strane samoga SSSR-a, Velika Britanija i Sjedinjene Države suočile su se sa mogućnošću ostvarivanja scenarija na koji je pedesetak godina ranije upozoravao Halford Mekinder, britanski geograf i geopolitičar.

Naime, u svome radu „Geografska osa istorije“ Mekinder daje neprocjenjiv značaj djelu svijeta koji naziva Hartlendom (Heartland). Geografski gledano Hartlend zauzima azijska prostranstva Rusije, države centralne Azije, djelove Istočne Evrope i Bliskoga Istoka. Teorija dalje razlikuje nekoliko super kontinentalni masa u okviru globalne geografije. 

Evropa, Azija i Afrika čine najbitniji dio svijeta, u okviru Mekinderove teorije nazvan Svjetsko ostrvo. Zemlje koje se nalaze unutar Svjetskog ostrva, nazvane Unutrašnji polumjesec, a okružuju sam Hartlend su sekundarne po važnosti dok je uloga najniže vrijednosti dodjeljena Vanjskom polumjesecu kojeg čine Sjeverna i Južna Amerika, sami jug Afrike te Australije i ostala pacifička ostrva, uključujući Japan. 

Za Mekindera značaj Hartlanda se ogledao u činjenici da dotična teritorija, generalno gledano, čini srž prostora (Svjetskog ostrva) koji je posjedovao više od 50% svjetskih resursa, većinu svjetskog stanovništva i većinu svjetske industrije. 

Jednostavna formulacija Mekinderove teorije bila je da onaj ko kontroliše Istočnu Evropu kontroliše Hartland. Ko kontroliše Hartland kontroliše Svjetsko ostrvo. Onaj ko kontroliše Svjetsko ostrvo upravlja svijetom.
Mogućnost da će cijela Evropa postati komunistička, samim time stvarajući preduslov za savez dvije velike kontinentalne sile, Rusije (SSSR-a) i Njemačke izazivala je značajnu bojazan na Zapadu jer bi takav slijed događaja prethodio njihovom pretvaranju u periferiju te gubitku statusa velikih sila. 

Kao protivmjera ovoj mogućnosti, zemljama kako Zapadne tako i Istočne Evrope ponuđen je Maršalov plan, zvanično nazvan Evropski program obnove. Ovaj poduhvat je podrazumjevao američku pomoć u iznosu od približno 20 milijardi tadašnjih dolara, u početku fokusiranu samo na ekonomsku stranu razvoja i obnovu privrede, no nakon rata u Koreji, ova pomoć je počela da se pojavljuje i u obliku vojnih sredstava. 

Ovo je pogodovalo i samim Sjedinjenim Država s obzirom da je sva roba, koju su devastirane evropske zemlje nabavljale, dolazila iz SAD, prevožena je američkim brodovima, prozivođena je u američkim fabrikama od strane američkih radnika. 

Pored ekonomskih prednosti, Maršalov plan je politički povezao dvije strane Atlantika i postepeno doveo do stvaranja onoga što danas poznajemo kao Evropska Unija. Nesumnjivo je da se putem Maršalovog plana značajno povećao uticaj Sjedinjenih Država u državama Zapadne Evrope, a jedno od sredstava kojima se taj uticaj ispoljavao bio je i Sjevernoatlantski pakt. 

NATO pakt je osnovan 4. aprila 1949. godine kao vojno-odbrambena alijansa zasnovana na principu uzajamne odbrane. Kao što smo ranije naveli, NATO je nastao kao rekacija na opasnost od širenja komunizma dalje ka zapadu, kao i strahova određenih zapadnoevropskih zemalja od evetnualnog novog napada Njemačke. 

Iako se prijetnja od Sovjetskog Saveza ističe kao jedan od glavnih katalizatora u osnivanju NATO savez, činjenica ostaje da je Varšavski pakt, komunistički pandan Sjeveroatlantskom savezu, osnovan nešto više nego šest godina nakon nastanka NATO saveza, odnosno 14. maja 1955 kao direktna poslijedica ulaska Zapadne Njemačke u NATO, odnosno njene ponovne militarizacije.

U tekstu iznad spominjane su zone uticaja koje su velike sile priželjkivale nakon Drugog svjetskog rata. Nakon kvazi-ulaganja u obliku Maršalovog plana Sjedinjene Države su počele da gledaju na Zapadnu Evropu kao svoju zonu uticaja, odnosno, kao na skup država koje su mlađi partneri SAD kao demokratskoj super sili.

Da bi zaštitile ovu zonu uticaja i svoje interese, Sjedinjene Države su pored Maršalovog plana, odnosno zajedno sa njim, razvile i princip obuzdavanja (Containment) koji se odnosio na sprječavanje daljeg širenja komunističkog uticaja i transformacije drugih dražava u komunističke sisteme. 

Sistem obuzdavanja je bio intelektualno čedo Džordža Kenana koji je osnovne postulate ovoga sistema iznio u svome tekstu iz 1946. pri čemu je istakao da sistem obuzdavanja ne smije dovesti do direktnog sukoba između sovjetskih i američkih snaga već da je neophodno djelovati protiv svakog pokušaja daljeg širenja komunističke ideologije putem putem ekonomske pomoći i psihološkog ratovanja, odnosno propagande. 

Tip obuzdavanja primjenjen kasnije u Afganistanu proizašao je iz neslaganja unutar američke administracije, tj. samoga Kenana i vizije njegovoga naslijednika Nica koji je bio zagovornik korištenja vojne sile.

Upravo zbog prirode ove globalne strategije primjenjene protiv Sovjetskog saveza, nastanak NATO pakta je neophodno posmatrati, ne samo u okviru lokalnih političkih događaja u Evropi, već u kontekstu globalnog napora Sjedinjenih Država da onemoguće prodor komunističke ideologije u države koje nisu spadale u red komunističkih zemalja.

U ovome kontekstu treba posmatrati i druge saveze koje su Sjedinjene Države osnivale širom evroazijskog prostora, kao što su CENTO (CENTO), ANZSAD (ANZUS) i SEATO (SEATO). 

Svi spomenuti savezi su nastali na istom šablonu kao i NATO i Sjedinjene Države su imale ulogu prilikom osnivanja svakog od njih te su bile i član svih saveza osim CENTO-a. Pogled na mapu je sasvim dovoljan kako bi se nesumnjivo zaključilo da su svi ovi savezi, počevši od NATO-na krajnjem zapadu Evrope, pa do SEATO-a na suprotnom kraju evroazijske kontinentalne mase, nastali kao proizvodi doktrine obuzdavanja. 
Od svih ovih saveza, u 21. vijek jedino je ušao NATO, kao savez od najviše značaja za SAD. 

U toku Hladnoga rata, Sjedinjene Države i Sovjetski savez su se nalazili u stalnom nadmetanju, ne samo u pogledu vojne sile već i u pogledu naučnih dostignuća, izvoza sopstvenih ideologija u druge zemlje te u konstantnim naporima da se protivnik potkopa i uruši iznutra. 

Početkom devedesetih godina činilo se da je Sjedinjenim Državama konačno pošlo za rukom da komunističkog suparnika prvenstveno uvuče u svoju ideološku sferu, što je postalo očigledno kroz reforme Mihaila Gorbačova, glasnost i perestrojka.

Treba istaći postojanje naznaka koje ukazuju da ono što danas možemo da vidimo u zapadnim zemljama je zapravo proizvod sovjetske propagandne kampanje usmjerene protiv zapadnjačkih društava zasnovanih na hibridnoj  ideologiji demokratije i kapitalizma. Ovo  unutrašnje potkopavanje osnova zapadnjačkog društva izvedeno je na suptilan i subverzivan način, kako su to inače i zapadne zemlje uradile unutar SSSR. 

Reforme glasnost i perestrojka su započete 1985. godine a već 1991 SSSR se raspao i prestao da postoji29. Zapad je konačno pobjedio u poluvjekovnoj borbi sa suparnikom čiji ideološki temelji su zapravo potekli sa samoga Zapada.

U novonastaloj situaciji, postavilo se pitanje dalje potrebe za postojanjem NATO pakta. Bivše zemlje komunističkog bloka, uključujući i najveću među njima, Rusku Federaciju, su prolazile transformaciju i tranziciju ka demokratskim društvima kroz katastrofalnu primjenu ekonomske šok terapije i uvođenja demokratskih principa i pravila vladavine. 

Stari neprijatelj je preko noći nestao. Zapadnjački predstavnici, mahom oni iz Sjedinjenih Država su čvrsto uvjeravali Mihaila Gorbačova da se NATO pakt neće širiti na istok dalje od granica Istočne Njemačke.

Sa ovakvim uvjerenjima, i sam raspad SSSR je došao pod opuštenijim uslovima, s obzirom da je već tada postalo očito postojanje izuzetno snažnih centrifugalnih sila, koncentrisanih u samim članicama Sovjetskog saveza, koje su djelovale protiv kohezije i očuvanja jedinstvenosti istočnog bloka.

Ova uvjeravanja su pogažena već za vrijeme Klintonove administracije kada su nekadašnji sateliti, ali i bivše države članice SSSR-a počele da pristupaju NATO paktu uz jasan poziv i dobrodošlicu Sjedinjenih Država.

Neophodno je istaći još jednom da je NATO pakt, iz američke perspektive, uvijek posmatran kao garant američkih interesa u Evropi, koji ne moraju istovremeno biti i evropski interesti. Pored toga, NATO je istovremeno postao sredstvo američke spoljne politike jer se pod okriljem zajedničkog djelovanja kroz NATO pakt često provlače niti američkih interesa i ciljeva kao što je bilo u slučaju ratova protiv Republike Srpske, SR Jugoslavije, Iraka i sličnih primjera „humanitranih intervencija“ kojima su zadovoljavani američki interesi, trenutni ili dugoročni. 

Pravu prirodu NATO pakta najbolje je opisao njegov prvi Generalni sekretar, Ismej Hejstings, kada je rekao da je misija NATO alijanse držati Ruse vani, Amerikance unutra a Njemce poslušne.

U pravom trenutku, kada se već raspravljalo o svrsi Sjeveroatlantskog pakta po raspadu SSSR i nestanku glavnog razloga njegova postojanja, započelo je raspad SFRJ i građanski rat u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini. 

Ovde je neophodno primjetiti koliko su same članice NATO-a doprinijele zaoštravanju tenzija unutar jugoslovenske krize. Njemačka je prva, na svoju ruku, priznala nezavisnost Slovenije i Hrvatske uprkos upozorenjima da bi takva akcija mogla izazvati dalju destabilizaciju situacije unutar same Jugoslavije te činjenici da je većina njemačkih saveznika bila protiv takve odluke.

Njemačka nije bila usamljena u svojim aktivnostima s obzirom da je Vatikan u isto vrijeme aktivno radio na priznavanju Hrvatske i Slovenije.

Referendum u Bosni i Hercegovini i njegovo predstavljanje u svjetskim medijima samo je dodatno zakomplikovalo i zaoštrilo situaciju u raspadajućoj Jugoslaviji.

Raspad Jugoslavije i građanski ratovi koji su istovremeno zahvatili Hrvatsku i Bosnu i Hercegovinu omogućili su preživljavanje NATO pakta i postepeno utišavanje onih kritički nastrojenih glasova koji su, u novim post-komunističkim uslovima, preispitivali svrsishodnost postojanja NATO pakta. 

Sa novom krizom unutar same Evrope, nije moglo biti daljeg govora o raspuštanju NATO pakta. Mehanizmi alijanse su bili previše korisni da bi se odbacila mogućnost njihovog korištenja. Ipak, da bi pakt mogao djelovati u okviru jugoslovenske krize bilo je neophodno postepeno promjeniti prirodu samoga pakta, pretvarajući ga iz odbrambenog mehanizma u organizaciju mnogo otvoreniju za brza vojna djelovanja sa navodnim ciljem zaštite stalno mutirajuće kategorije zvane „ljudska prava“. 

U svome tekstu „Rastavljanje Jugoslavije“ autori Edvard Herman i Dejvid Piterson navode četiri klasična realpolitička razloga za koje su Jugoslavija i njene države naslijednice iskorištene: 
očuvanje NATO pakta uprkos raspadu sovjetskog bloka – glavnog razloga postojanja atlantske alijanse,  omalovažavanje istorijske posvećenosti Povelje UN-a ka nemješanju i poštovanju suverene jednakosti, teritorijalnog integriteta i političke nezavisnosti svih država u korist onih koji su „više upućeni“ da se mješaju u unutrašnja pitanja „propalih država“ te čak i da vode rat protiv „odmetnuh“ zemalja, ponižavanje Evropske Unije (EU) (ranije poznate kao Evropska Zajednica-EZ) zbog njene nesposobnosti da djeluje kao odlučna sila prilikom iznošenja prijetnji i vojno-kaznenih akcija u sopstvenom dvorištu, te rastavljanje posljednje ekonomskog i društvenog uporišta koje je ostalo neuključeno u takozvani „Vašingtonski konsenzus“

Bombardovanje položaja Vojske Republike Srpske pred kraj rata u Bosni i Hercegovini služilo je kao test svih kapaciteta alijanse u okvirima redefenisanih parametara djelovanja i ponašanja NATO pakta. Opravdanje za napade na Srbe u Bosni i Hercegovini pronađeno je u dešavanjima oko Srebrenice koje su strani mediji predstavili kao humanitarnu katastrofu, potpuno zanemarujući događaje koji su prethodili, stvarnu prirodu „demilitarizovane“ zone kao i aktivnosti jedinica takozvane Armije BiH u toku napada snaga VRS na Srebrenicu. 

Nesumnjivo je da se tokom vremena priroda NATO pakta promjenila, no on je uvijek, u početku u manjoj a kasnije u znatno većoj mjeri ostao sredstvo putem kojeg se Bijela Kuća mješala u odnose evropskih država te kojim je usmjeravala razvoj i akcije evropske politike u smjeru koji je odgovarao interesima Sjedinjenih Država. 

Donald Tramp, trenutni američki predsjednik, pojavio se kao izraženi kritičar NATO alijanse, često pozivajući evropske zemlje da preuzmu svoj dio odgovornosti i ekonomskih izdataka za održavanje i funkcionisanje alijanse. 

Iako Trampove optužbe imaju temelje u stvarnom stanju unutar saveza, ne može se bez ironije gledati na situaciju u kojoj američki predsjednik kritikuje evropske saveznike po pitanju sigurnosti i odbrane uprkos činjenici da su tokom Hladnoga rata, no i poslije, upravo Sjedinjene Države bile te koje su ulagale velike napore kako bi osujetile svaki pokušaj Evropljana da razviju sopstvene sigurnosne sisteme i infrastrukturu nezavisnu od NATO saveza.

Jedan od najpoznatijih takvih istupa od strane predstavnika SAD bio je govor Državnog sekretara Sjedinjenih Država Medlin Olbraj, održan 1998. na NATO samitu u Briselu. Tu priliku je Olbrajtova iskoristila da istakne parametre unutar kojih će Sjedinjene Države podržati razvoj Evropske inicijative za sigurnost i odbranu (ESDI).

Naime, parametri koje je Medlin Olbrajt tada istakla, kasnije poznati kao Tri D (Three Ds) isticali su prvenstvo NATO saveza u svakom pogledu vezanom za pitanja sigurnosti. U ime Sjedinjenih Država, Olbrajtova je istakla da svaka sigurnosna inicijativa mora izbjeći proces donošenje odluka van okvira NATO pakta, tako razdvajajući (De-linking) ESDI od NATO-a. Dalje je istaknuto da nema potrebe za udvostručavanjem trenutnih sigurnosnih napora (Duplication) kao i da je neophodno izbjeći diskriminaciju usmjerenu ka članovima koji su van Evropske Unije (Discrimination).

Suštinski gledano, putem Medlin Olbrajt, tadašnja administracija Sjedinjenih Država poručila je evropskim zvaničnicima da će SAD podržati Evropsku inicijativu za sigurnost i odbranu pod uslovom da NATO ostane primarni odbrambeni okvir, odnosno da se ne dovodi u pitanje hegemonska uloga SAD, kao i da nema potrebe za odbrambenom i sigurnosnom strukturom sem one unutar NATO pakta te da i sama ESDI, iako fokusirana na specifičnu situaciju članica Evropske unije, mora da dozvoli učešće Sjedinjenih Država. 

Iako jedan od očitijih primjera ograničavanja slobode evropskih država u izgradnji sopstvenih odbrambenih kapaciteta, ovo nije usamljen slučaj. Davne 1963. godine, SAD su putem političkog uticaja na njemački Bundestag uspjele da promjene preambulu francusko-njemačkog ugovora tako da je sam ugovor, koji je trebao da posluži kao osnova za evropocentričnu saradnju Francuske i Njemačke, zapravo ojačao i prepoznao primat NATO pakta, a samim time i SAD.

Nakon govora iz 1998. Evropljani su nastavili da razvijaju ESDI, što je dovelo do toga da američki ambasador pri NATO-u, Nikolas Brns, 2003. sazove specijalni sastanak sa ostalim predstavnicima NATO članca kako bi se diskutovalo o evropskoj odbrambenoj integraciji. Ovom prilikom ambasador Sjedinjenih Država je napao evropsku sigurnosnu saradnju osudivši je kao „jednu od najvećih opasnosti transatlantskom partnerstvu.

Nakon napada na Srbe u Bosni, sljedeća meta bila je Savezna republika Jugoslavija. Razlog napada, navodni zločini nad šiptarskim stanovništvom od strane sigurnosnih snaga SRJ. Zločini nad Srbima, koji su bili dio razloga intervencije vojnih i policijskih snaga Jugoslavije, su ignorisani, a kasnije i legalizovani kada je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju oslobodio svake odgovornosti Ramuša Haradinaja, Brahimaja Lahija i Idriza Balaja.   

Bez podrške Savjeta sigurnosti UN, nelegalna i jednostrana vojna agresija članica NATO pakta je postala nehumana kada su agresorske vazdušne snage počele da bombarduju civilne mete, nakon što je postalo očigledno da će bez kopnene ofanzive srpske snage biti izuzetno teško potisnuti sa Kosova i Metohije.

S obzirom da za kopnenu ofanzivu nije bilo volje u značajnom broju članica NATO-pakta, bombardovanje je nastavljeno da bi nakon 78 dana rata, „humanitarna intervencija“ ostavila iza sebe ogromnu materijalni štetu i ekonomsku štetu, više od 1.500 civilnih žrtava, ekološko zagađenje kako u obliku hemikalija ispuštenih u rijeke i vazduh tako i u obliku 15 tona osiromašenog uranijuma. 

Nakon napada na SR Jugoslaviju, uslijedili su napadi na Afganistan 2001., na Irak 2003. na Libiju 2011. te Siriju 2017. i 2018.

U svim navedenim slučajevima, NATO napadi su izvođeni pod okriljem ideološkog opravdanja zaštite ljudskih prava. U slučaju SR Jugoslavije, zapadni narativ je govorio o široko rasprostranjenoj kampanji etničkog čišćenja i ubijanja na nivou genocida, što se ispostavilo kao potpuna neistina.

Prije nego li je NATO pakt napao Irak 2003. vođena je intezivna medijska kampanja s ciljem da se američka javnost, ali i svijet, uvijeri kako Irak posjeduje oružije za masovno uništenje, te da postoji stvarna mogućnost da će ga Sadam Husein i upotrijebiti. I ovo se ispostavilo kao laž, ovjekovječena u smješnoj karikaturi američkog državnog sekretara Kolina Pauela koji je pred Savjetom sigurnosti UN-a mahao malom bočicom bijeloga praška, navodno antraksa, koristeći se tom šarlatanskom predstavom kako bi opravdao smrti i razaranje koje je moralo neminovno doći. Rezultat ove laži bio je slom društvenih struktura, nestanak reda i zakon, uništenje neprocjenjivih istorijskih relikvija i više od 290.000 mrtvih Iračana, zaključno sa 2019. godinom.

Kada se spremala invazija na Afganistan, opravdanje je bio napad na kule blizance Svjetskog trgovačkog centra u Nju Jorku. Bez sumnje, mnogi nevini su stradali tog devetog septembra, mnogo više osoba je ostalo traumatizovano i potreseno gubitkom voljenih i članova porodice. Umjesto policijske akcije globalnih razmjera uslijedila je odmazda u obliku rata koji tinja do današnjeg dana. 

Siromašna zemlja i ranije, Afganistan je dodatno unazađen ovim ratom i kao što to obično biva, civilno stanovništvo je podnijelo najviše žrtava. 

U slučaju Libije, neprekidno se isticalo kako je neophodno „zaštititi civile i civilna podružija koja su u opasnosti od napada“. Štaviše, ovo je legalizovao Savjet sigurnosti kroz UN rezoluciju 1973, no ono što su postali očigledni ciljevi napada, bez ikakvog odobrenja Savjeta sigurnosti, bila je smjerna režima, putem ubistva Muamera Gadafija, podržati libijske pobunjenike, poslati jasnu poruku drugim zemljama u kojima je sistem vladavine bio sličan kao onaj u Libiji te podržati evropske saveznike, tj. Pariz i London koji su prvi počeli zračne napade na libijske snage. 

Kao što se desilo i u drugim žarištima, zemlja je potonula u političku haos i nasilje čime je otvoren put infiltraciji ISIS-a.91 Ne treba zaboraviti da je libijska kriza počela kroz demonstracije, prvi elemenat u svakoj obojenoj revoluciji, koje su se brzo pretvorile u oružani sukob kome se još uvijek ne nazire kraj.
 
Kao što su Talibani bili američke snage na terenu tokom sovjetskog rata u Afganistanu tako su teroristi Islamske države, nastali aktivnostima SAD, iskorišteni od strane Obamine administracije1 da bi svrgnuli režim predsjednika Bašara El-Asada. Uključivanjem Vazdušno-kosmičkih snaga Ruske federacije u građanski rat unutar Sirije101, odnos snaga je promjenjen u korist vladinih trupa čime je sama Sirija spašena sudbine Iraka, Afganistana i Libije.

U Siriji, Rusija je povukla liniju u pjesku jasno stavljajući do znanja da neće biti dopušten Asadov pad i stvaranje još jedne zone haosa u blizini samih ruskih granica. Mnogo puta ranije, Rusija je upozoravala da vidi širenje NATO pakta kao ugrožavanje sopstvene sigurnosti. Zvaničnici alijanse nisu obraćali pažnju na zabrinutost Rusije što je dovelo do kratkotrajnog rata u Gruziji 2008. čime je Rusija pokazala da je voljna vojnom silom spriječiti dalje širenje NATO-a prema sopstvenim granicama. 

Uprkos tome, Sjevernoatlantski savez je nastavio svoju standardnu politiku i direktnim mješanjem u unutrašnja pitanja Ukrajine, svrgavanjem legalnog predsjednika te otvorenom podrškom obojenoj revoluciji na ulicama Kijeva, Vašington je opet prešao crvenu liniju na šta je Rusija odgovorila podrškom ruskim oblastima na istoku Ukrajine te naknadnim pripajanjem Krima. 

Danas je Ukrajina država opterećena problemima, počevši od rata, iako smanjenog intenziteta, koji još uvijek traje do pitanja ekonomije. Činjenica da je bivši predsjednik države izbore izgubio u korist komičara dovoljno govori o raspoloženju naroda unutar Ukrajine. 

Bitno je primjetiti da su aktivnosti samoga NATO pakta, odnosno Sjedinjenih Država, dovele do toga da Rusija i Kina postanu, umjesto konstruktivnih saradnika, američki suparnici na svjetskoj sceni.    

Nedavna dešavanja unutar samoga saveza upućuju na porast tenzija između država članica, posebno ako uzmemo u obzir činjenicu da je Turska, dugogodišnji član NATO pakta, dogovorila nabavku protiv-vazdušnog sistema S-400 ruske proizvodnje. Njemačka, još jedna od dugogodišnjnih i bitnijih članica alijanse istakla je da neće odustati od izgradnje gasovoda Sjeverni tok 2 (Nord Stream 2) kojim će ruski gas biti dopreman u Evropu, uprkos nezadovoljstu istočnih članica EU kao što su Poljska i baltičke zemlje te protivljenju Sjedinjenih Država.

Već smo spomenuli da je sam Donald Tramp, kao američki predsjednik, doveo u pitanje, prevenstveno, isplativost NATO pakta s obzirom da većinu finansijskog tereta snose SAD, no takođe je doveo u pitanje osnovne principe saveza osvrćući se posebno na primjer pridruživanja Crne Gore alijansi i mogućih posljedica.

U vremenu kada se pojavljuju strukture novoga multipolarnoga svjetskog poretka, evropske članice NATO saveza se suočavaju sa značajnim unutrašnjim problemima kao što su migrantska kriza, demografska kriza, polarizacija društva te uspon desničarskih i nacionalističkih stranaka koje prvenstveno stavljaju interese svoje države i svoga naroda na prvo mjesto. Najočitiji primjer su Italija te zemlje Višegradske četvorke. 

Zahvaćene društvenim poremećajima koji mogu dovesti do unutrašnjeg nasilja, građanske neposlušnosti (kao na primjer Žutih prsluka u Francuskoj), ili eventualnog građanskog rata zasnovanog na ideološkoj ili vjerskoj osnovi, zemlje Evrope su nezainteresovane da dalje prate Sjedinjene Države u intervencijama za očuvanje američkih interesa. Velika Britanija, već decenijama odani saveznik SAD, i sama se nalazi u nestabilnoj situaciji izazvanoj Breksitom i njegovim posljedicama. Štaviše, nove vladajuće strukture, od Rima, preko Beča pa do Ankare, u najmanju ruku, pokušavaju da održe kulturne odnose sa Rusijom te da ih podignu na viši nivo. 

Kina, Rusija, Indija, Iran, Egipat, Južnoafrička republika i značajan broj drugih država pojavljuju se u mnogo snažnijoj poziciji nego što je bio slučaj 90-tih godina. Ovo se sve dešava u periodu slabljenja Sjedinjenih Država i sve izraženije podjeljenosti američkog društva. 

U svijetlu ovih promjena, kako u Evropi, ali i u svjetskim odnosima, sama transformisana priroda NATO pakta radi protiv njegova opstanka u ovome obliku. Izvitoperen u odnosu na prvobitne principe te  vremenom pretvoren u sredstvo američkog uticaja i zastupanja interesa Vašingtona, NATO savez je postao uslovljen da radi protiv interesa sopstvenih članica. 

Agresivni nastup protiv Rusije i Kine, te dalje proširenje zarad samog proširenja pogoršava sigurnosnu situaciju, posebno evropskih članica, čime se urušava osnovni razlog nastanka alijanse dok pitanje opravdanosti postojanja NATO-a, istovremeno, samo dobija više na značaju. 

 
Napiši komentar

Komentari (0)
Najnovije
RADOMIRU PURKOVIĆU IZ ROGATICE POTREBNO 65.000 EVRA ZA TRANSPLANTACIJU BUBREGA
U Rogatici će večeras biti održano donatorsko veče kako bi se prikupio novac za liječenje Radomira Purkovića iz Rogatice kojem je neophodno 6...
MAJDOV: SRPSKA JE MOJA OTADŽBINA, IZ NJE SAM POSTAO ŠAMPION SVIJETA
 Najbolji srpski džudista Nemanja Majdov u spotu koji će se prikazivati u sklopu kampanje "Volim Srpsku" istakao je da voli Srpsku jer ona voli ...
BOLNICA "SRBIJA": DOGOVORENA SARADNJA SA HIRURGOM PROF. DR VLADOM CVIJANOVIĆEM
Rukovodstvo Bolnice “Srbija” u Istočnom Sarajevu danas je dogovorilo saradnju sa eminentnim stručnjakom, pukovnikom prof. dr Vladom Cvijanovi...
VIŠEGRAD: MILAN JAKŠIĆ NOVI VRŠILAC DUŽNOSTI NAČELNIKA ODJELJENJA ZA FINANSIJE
Odbornici Skupštine opštine Višegrad imenovali su danas Milana Jakšića za novog vršioca dužnosti načelnika opštinskog Odjeljenja za finans...
Zavod za zaposljavanje baner
SKI centar Ravna planina
Prestige Jahorina
Baner Drugarska prica
Hercegovacka kuca
Baner ZZZ RS novi
Istočno Sarajevo
JUGOVIĆ: OTKRITI JAVNOSTI SAZNANJA O SLUČAJU PRIJETEĆIH SMS PORUKA
Nedelja, 13.10.2019.
Republika Srpska
IZVLAČENJE DOBITNIKA ČETVRTOG STANA U IGRI "10RAČUNA IZBROJI, STAN OSVOJI" (RTRS, 20.15)
Nedelja, 13.10.2019.
BIH
KOŠARAC: ŠAROVIĆ BIRA SDA I ŽELI DA OSTANE ŠTO DUŽE NA VLASTI
Ponedeljak, 14.10.2019.