Molimo sačekajte......

RADIS DOO
Baner poz2 Termag
Istočno Sarajevo
Vreme
10°C
Petak, 18.10.2019.
ZAŠTO JE KOMIČAR POBIJEDIO POROŠENKA
Četvrtak, 25.04.2019. | Princip News
    Volodimir Zelenski, komičar i ukrajinskoj javnosti poznat kao glavni lik iz serije Sluga Naroda, odnio je ubjedljivu pobjedu u drugom krugu izbora za predsjednika Ukrajine. Prema uvaženim procjenama, Zelenski je odnio pobjedu sa čak 73% osvojenih glasova, dok je bivši predsjednik Petro Porošenko osvojio samo 25%. U prvom krugu, gdje se takmičilo 39 kandidata, Zelenski je osvojio 30,9% od ukupnog broja glasova dok je Porošenku pripalo 15,9%. 

    Uprkos ubjedljivo najvećoj sumi novca za izbore, 415 miliona ukrajinski grivni, Porošenko je u potpunosti poražen. Njegov protivnik Zelenski je imao tek treći najveći fond finansijskih sredstava, od 102,8 miliona grivni, te se našao iza Julije Timošenko koja je kao kandidat imala lošiji rezultat nego Porošenko i pored 320 miliona grivni, koliko je činio njen izborni fond.

    Iz pobjede Zelenskog koji je, u pogledu političkog iskustva, potpuni novajlija, može se izvući nekoliko zaključaka. 

    Jedan od najočiglednijih zaključaka jeste da je stanovništvo u Ukrajini postalo nezadovoljno trenutnom politikom oličenom u liku Petra Porošenka. Porošenko je na čelo Ukrajine došao još 2014. godine nakon Evromajdanske obojene revolucije koja je imala neskrivenu podršku Sjedinjenih Država i zemalja Evropske Unije. Štaviše, sam Porošenko, jedan od izuzetno bogatih ukrajinskih oligarha koji je bogatstvo stekao kroz proizvodnju slatkiša i jedan od popularnih ukrajinskih televizijskih kanala, je tokom dešavanja u Kijevu 2014. finansijski je podržavao proteste što mu je donijelo porast popularnosti. 

U toku građanskog rata, Porošenko je pokušao da se predstavi kao snažan i sposoban glavnokomandujući zapovjednik ukrajinske vojske, no porazi u Delbacevu i Ilovasku te činjenica da su nakon pet godina rata Lugansk i Donjeck de facto nezavisne teritorije urušilo je sliku Porošenka kao velikog vojnog vođe u toj mjeri da je analiza glasova sa 79 glasačkih mjesta predviđenih za upotrebu od strane vojnika na aktivnoj dužnosti pokazala skoro jednak broj glasova u korist Zelenskog (12.334 – 36,4%) te Porošenka (12.925 – 38.1%).

Nezadovoljstvo trenutnom politikom neminovno vodi ka želji za promjenom, koja je u ukrajinskom društvu kroz pronašla način da se ispolji izbore. Uprkos ranijem iskustvu, pozamašnim sumama novca uloženim u izbore, naporima da se predstavi kao pravi i jedini ukrajinski vođa koji će moći okončati krizu u kojoj se država trenutno nalazi, Porošenko je izgubio od komičara bez političkog iskustva, iako takođe veoma bogatog komičara sa sopstvenom produkcijskom kućom. 

Razlozi nezadovoljstvu su rat koji je već ušao u petu godinu te ekonomska kriza koja potresa Ukrajinu od 2014. godine. Uprkos pozitivnoj 2017. kada je ukrajinska ekonomija postigla rast od 2% uslijed niza naklonjenih okolnosti kao što su povoljna situacija na svjetskom tržišu roba, značajan pad u cijeni energenata, povoljni vremenski uslovi koji su pogodovali rekordnoj žetvi žita i njegovom izvozu, činjenica ostaje da je u periodu od samo dvije godine, tj. 2014. i 2015. BDP Ukrajine smanjio za 16,5% što predstavlja drastičan pad za tako kratak vremenski period.

Bez obzira na prednosti i mane Porošenkovog prethodnika, Ukrajina je prije Evromajdana imala mogućnost da se pridruži Evroazijskoj Ekonomskoj uniji što je moglo predstavljati bolji izbor, no s obzirom da su događaji iz 2014. odredili pro-zapadni kurs Ukrajine, jedno od rješenja koje bi moglo zadovoljiti sve strane, odnosno Evroazijsku Ekonomsku uniju, Evropsku Uniju te samu Ukrajinu bilo bi stvaranje EU-EAEU zajedničkog ekonomskog prostora sa Ukrajinom u centru.

U skladu sa zapadnim ekonomskim programom, Ukrajini je od strane MMF ponuđen četverogodišnji program pozajmice u vrijednosti od 17,5 milijardi dolara, isplaćen u osam rata tokom 2015. i 2016. Kao što je bio slučaju u Rusiji i drugim bivšim komunističkim državama, pozajmice su praćene zahtjevom za ekonomski reformama koje svjetski poznat autor Naomi Klajn prepoznaje kao ekonomsku doktrinu šoka. 

Uslijed ovakvih promjena, ekonomski stručnjaci kompanije Blumberg predviđaju da će Ukrajini u 2019. godini biti neophodno 46 milijardi dolara, odnosno 34% trenutnog BDP, kako bi finansirala svoj vanjski dug. Zanimljivo je primjetiti da čak i neki zapadni analitičari vjeruju kako krupni finansijski zajmovi ne podstiču priželjkivane ekonomske reforme već rast korupcije i odliv novca van zemlje.

Sve spomenuto iznad dovelo je do povećanja u raslojavanju društva te negativno uticalo na mnoge druge ekonomske pokazatelje.
Kao i u drugim slučajevima gdje je primjenjena ekonomska šok doktrina i gdje zemlja prolazi period „tranzicije“, i Ukrajina pati od odliva mozgova, odnosno procesa u okviru kojeg radno sposobne te nadarene mlade osobe, u životnom periodu kada zasnivaju porodicu i dobijaju potomstvo, napuštaju zemlju kako bi potražili zaposlenje i bolje uslove života u inostranstvu. Prema podacima državne službe za statistiku, Ukrajina je u 2018. godini imala 42.386.403 stanovnika, deset miliona stanovnika manje u odnosu na vrhunac naseljenosti koji je dosegla 1994. kada je broj stanovnika iznosio više od 52 miliona.

Drastičan pad stanovništva do 20% u period od 24 godine se mora posmatrati kroz prizmu događaja iz devedesetih, posebno pada Sovjetskog Saveza. Pad je slijedilo urušavanje životnog standarda i privrednih aktivnosti, kako uslijed kriminalnih elemenata unutar društva tako i zbog negativnih osobina ekonomske doktrine šoka nametnute izvana.

Procjene govore da približno pet miliona Ukrajinaca, odnosno 25% ukrajinskog radno aktivnog stanovništva, radi van države, od čega dva miliona živi i radi u Poljskoj. Jedan od glavnih razloga za ovaj negativni razvoj situacije jeste već spomenuta ekonomska stagnacija koja je rezultovala time da je prosječna plata u Ukrajini, u iznosu od 320 dolara, jedna od najnižih prosječnih plata u Evropi. Primjera radi, u susjednoj Poljskoj, prosječna plata iznosi 4.019 poljskih zlotija, odnosno 1050 američkih dolara.

Novi predsjednik Ukrajine će se suočiti sa značajnim problema koji su preostali iz mandata prethodne vlasti, no i hroničnim problemima unutar ukrajinskog društva koji su prisutni još iz perioda sovjetske vladavine. 
Da bi uspio, ili bar pokušao, popraviti trenutno stanje, Zelenski će se morati osloniti kako na domaću i stranu podršku. Ako je broj osvojenih glasova pokazatelj unutrašnje podrške, novoizabrani predsjednik se može pouzdati u svoje sugrađane, no ako je suditi po tekstovima koji se pojavljuju u različitim zapadnim medijima, postoji mogućnost da Zelenski neće imati podršku zapadnih država na koje se njegov prethodnih oslanjao. 

Ključna karakteristika vladavine Petra Porošenka bio je potpuni zaokret od Rusije ka evro-atlantskim integracijama, odnosno članstvu Ukrajine u Evropskoj Uniji i NATO savezu. Zajedno sa Porošenkovim porazom možemo smatrati da je, u određenoj mjeri, dovedena u pitanje i politika isključive saradnje sa Zapadom i dalje eskalacije sukoba sa Rusijom. 

I prije nego li je Zelenski postao predsjednik Ukrajine, postojali su zapadni mediji koji su otvoreno postavljali pitanje njegove orjentisanosti, u smislu političke saradnje. Neki, kao što je Foren Polisi (Foreign Policy), su ga nazivali opasno proruskim kandidatom. 

Jedan od najpoznatijih evropskih političkih magazina, Politiko, je u svome digitalnom izdanju objavio članak kojim se Porošenko jasno definiše kao „jedina i najbolja šansa stranih diplomata i Zapadnih prestonica da zaustave Ukrajinu od ponovnog ulaska u sferu ruskog uticaja“. S obzirom da se Porošenko ističe kao jedini kandidat koji odgovara Zapadu, jasno je da svi ostali, uključujući i Zelenskog predstavljaju manje povoljnu i manje protiv-rusku opciju. 

Britanska državna televizija neposredno poslije prvog kruga izbora objavila je tekst koji nije oslikavao Zelenskog u najboljem svijetlu. BBI-si nije ostao usamljen u analizama Volodimira Zelenskog, pri čemu su neki portali u njemu prepoznavali ukrajinskog Trampa. 

Drugi evropski portali su, pozivajući se na navodne izvore iz ukrajinske tajne službe, pokušavali oslikati Zelenovskog kao proruskog kandidata zbog navoda koji ističu da je dio dobrovoljnih priloga za predsjedničku kampanju Volodimira Zelenskog stigao od ruskog milijardera Konstantina Malofijeva.

Činjenica ostaje da se sam Zelenski čini djelom neodlučan po određenim pitanjima, posebno oko statusa proruskih teritorija na istoku Ukrajine i okončanju građanskog sukoba koji tamo još uvijek traje. Prilikom jednog intervjua, Zelenski je negativno odgovorio na mogućnost posebnog statusa za Lugansk i Donjeck te pružanje amnestije za borce u redovima oružanih snaga ove dvije države. 

Ovakav stav se sukobljava sa željom Zelenskog da okonča sukob kroz uspostavljanje prekida vatre te ulaganja napora vlade u Kijevu na ponovnim uspostavljanjem i održavanjem sigurnosti i socijalnih pogodnosti za stanovništvo proruskih oblasti. 

Zelenski je takođe istakao da je spreman na lične razgovore sa predsjednikom Putinom, uz isticanje da teritorijalni integritet Ukrajine mora biti očuvan. Neposredno nakon izbora za predsjednika, vojni savjetnik za sigurnost i odbranu Ivan Aparšin je iznio suprotno mišljenje, odnosno da presjednik Zelenski ne bi trebao da učestvuje u razgovoru licem u lice sa ruskim predsjednikom bez učešća zapadnih zemalja, preciznije rečeno, Sjedinjenih Država i Velike Britanije.

Stavovi novog predsjednika Ukrajine, ponekad suprotstavljeni jednim drugima, otkrivaju njegov nedostatak iskustva u bavljenju politikom, no i sama činjenica da je spreman stupiti u razgovore sa Rusijom predstavlja izvor zabrinutosti za Zapad s obzirom da zajednički činilac navedenih stavova zapadnih medija jeste bojazan da bi Ukrajina mogla postići neku vrstu kompromisa sa Rusijom, što bi otvorilo dalji put ka postizanju trajnoga mira. Okončavanje sukoba bi imalo direktni pozitivan učinak stabilizacije cijelog regiona sjeverno od Crnoga mora što bi pogodovalo razvoju integracionih i ekonomskih projekata kao što su ruska Evroazijska Ekonomska unija i kineski Jedan put, jedan pojas. 

Ovakav razvoj događaja predstavljao bi problem za Sjedinjene Države koje pokušavaju da očuvaju svoj primat u Zapadnoj Evropi s obzirom da bi uklanjanjem sukoba u Ukrajini bila uklonjena jedna od značajnijih prepreka dubljoj saradnji zemalja EU i EAEU.

 Uprkos medijiskim napadima na Zelenskog, zapadne zemlje su iskazale svoju podršku novom predsjedniku kroz već ustaljene osude navodne ruske agresije na Ukrajinu te podsticaja na dalje ekonomske reforme. Zvaničnici okupljeni oko Zelenskog svesrdno podržavaju dalju saradnju sa NATO paktom uprkos činjenici da članstvo ne dolazi u obzir dok se Ukrajina nalazi u vojnom sukobu
.   
    Pobjeda Zelenskog, uzevši u obzir sve navedeno,  se može shvatiti ne toliko kao trijumf njegovog iskustva i vizije već želja da se putem glasačke kutije kazne greške i problemi koje Petro Porošenko nije uspio rješiti tokom cijeloga svog mandata. 

/Autor: Ljubiša Malenica, dipl. politikolog/
Napiši komentar

Komentari (0)
Najnovije
DJEVOJKA PORIJEKLOM IZ BIH MEĐU 100 NAJLJEPŠIH ŽENA NA SVIJETU
Australijanka porijeklom iz BiH Ines Bašić svrstana je u 100 najljepših žena Australije, prema magazinu Maxim. Dvadesetdevetogodišnja Ines ...
JOKIĆ 11 POENA U POBJEDI DENVERA
Srpski košarkaš Nikola Jokić sa 11 poena doprinio je pobjedi Denvera nad Portlandom 110:104 u predsezoni NBA lige. Najbolji košarkaš Nagets...
OPTUŽENIMA ZA ŠVERC DROGE PREDLOŽENO 14 GODINA ROBIJE
Državljani Crne Gore, Đ.R. (38), V.S., (23) i T.M. (29) svi rođeni u Pljevljima, sporazumno su priznali su krivicu za neovlašteni promet droga ...
PUDŽDEMON SE PREDAO, ODBIJA IZRUČENJE
Odbjegli bivši katalonski lider Karles Pudždemon predao se belgijskim pravosudnim vlastima, nakon što je Španija izdala novi nalog za njegovo h...
Zavod za zaposljavanje baner
SKI centar Ravna planina
Prestige Jahorina
Baner Drugarska prica
Hercegovacka kuca
Baner ZZZ RS novi
Istočno Sarajevo
I.ILIDŽA: NOVA VEĆINA SUOČAVA SE SA OPSTRUKCIJAMA, SMIJENJENI PREDSJEDNIK ODNIO PEČAT
Četvrtak, 17.10.2019.
Republika Srpska
ZA SEDAM DANA U SRPSKOJ DEVET SLUČAJEVA TEŠKE RESPIRATORNE INFEKCIJE
Petak, 18.10.2019.
BIH
BEZ SAGLASNOSTI SRPSKE USVOJEN AKCIONI PLAN
Srijeda, 16.10.2019.