Sve veći poremećaji na globalnom tržištu nafte, dramatičan pad zaliha i nastavak krize u Ormuskom moreuzu ponovo bude strahove od novog energetskog udara koji bi mogao ozbiljno da pogodi svjetsku ekonomiju, a posebno Evropu.
Predsjedavajući Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima u Privrednoj komori Republike Srpske Đorđe Savić izjavio je da se cijene na pumpama u Srpskoj trenutno nalaze na nivou ulaznih, te da je situacija, za sada, stabilna što neće dovesti do velikih oscilacija.
– Šta će se dešavati u narednom periodu zavisiće od dešavanja na Bliskom istoku. U prethodnih sedam do deset dana gotovo da nije bilo promjena na benzinskim stanicama. Cijene su u jednom momentu blago rasle, pa padale, a sada ponovo bilježe određeni rast, kako maloprodajne, tako i rafinerijske, odnosno berzanske cijene – pojasnio je Savić.
Ističe da ukoliko dođe do situacije u kojoj nema dovoljno derivata na tržištu doći će i do rasta cijena.
– Ako i dođe do pomjeranja cijena, ono će biti zanemarivo. A šta će biti dalje, ostaje da se vidi u zavisnosti od kretanja na berzi – kazao je Savić.
PROGNOZA IZ AMERIKE
Američka investiciona banka Barklajs zadržala je prognozu da će cijena nafte “brent” u 2026. godini iznositi oko 100 dolara po barelu, ali je upozorila i na eventualno novi rast cijena.
Prema ocjenama analitičara ove banke, globalno tržište već se suočava sa jednim od najtežih poremećaja u snabdijevanju u modernoj istoriji, dok su svjetske zalihe nafte ubrzano pale na najniže nivoe u posljednjih nekoliko godina. Dodatnu zabrinutost izaziva situacija u Ormuskom moreuzu, ključnoj pomorskoj ruti kroz koju prolazi značajan dio svjetskog izvoza nafte. Prema procjenama analitičara Goldman Saksa, izvoz nafte kroz ovaj prolaz trenutno je sveden na svega pet odsto uobičajenog nivoa. Istovremeno, globalne zalihe nafte od početka maja padaju tempom od čak 8,7 miliona barela dnevno, što predstavlja najveće zabilježeno pražnjenje rezervi do sada.
AZIJSKE BERZE
Na azijskim berzama cijena “brenta” već je premašila 104 dolara po barelu, dok je američki VTI dostigao 98 dolara, što je signal da tržište sve više uračunava dugotrajnu geopolitičku krizu i rizik od nestašica.
Ekonomski analitičari upozoravaju da bi novi rast cijena nafte mogao imati dalekosežne posljedice po globalnu ekonomiju. Najveći problem predstavljao bi novi talas inflacije u trenutku kada su mnoge centralne banke tek počele ublažavati posljedice prethodne energetske krize.
Skuplja nafta direktno bi povećala troškove transporta, proizvodnje i grijanja, što bi dovelo do novog rasta cijena hrane, industrijskih proizvoda i usluga širom svijeta. Posebno bi bili pogođeni avio-industrija, hemijski sektor, transport i teška industrija. Najranjivija bi ponovo mogla biti Evropa, koja i dalje nema stabilan i jeftin energetski oslonac nakon prekida velikog dijela energetske saradnje sa Rusijom. Evropska industrija već se godinama suočava sa visokim troškovima energenata u odnosu na SAD i Kinu, a novi skok cijena nafte dodatno bi oslabio konkurentnost evropske privrede.
Njemačka, kao industrijski motor Evrope, mogla bi se suočiti sa novim padom proizvodnje i slabljenjem izvoza, dok bi zemlje sa visokim javnim dugom, poput Italije i Francuske, bile izložene dodatnim budžetskim i socijalnim pritiscima. Istovremeno, rast cijena goriva neminovno bi se prelio i na građane kroz skuplji prevoz, veće cijene robe i novi pad životnog standarda. To bi moglo izazvati i nove političke tenzije unutar Evropske unije.
ODLUKA
Vlada Republike Srpske donijela je odluku da se za narednih mjesec dana produže mjere za povrat 10 feninga po kupljenom litru goriva.
– Cijene su stabilnije nego na početku sukoba na Bliskom istoku, ali se Vlada odlučila da produži odluku – saopšteno je iz Ministarstva trgovine i turizma RS. U dogovoru sa distributerima odluka o produženju, koja je trebalo da istekne sredinom maja, je prolongirana do juna.
