Gusle predstavljaju simbol srpskog naroda i i jedan od najznačajnijih muzičkih instrumenata balkanske tradicije duboko ukorijenjen u identitet naroda Balkana, a posebno srpskog, izjavila je Srni autor serijala “Gusle – priča koja traje vijekovima” Aleksandra Mitrić Štifanić.
Druga epizoda dokumentarnog TV serijala “Gusle – priča koja traje vijekovima”, u produkciji “Forum teatra” iz Istočnog Sarajeva biće emitovana na prvom programu RTRS-a u nedjelju, 15. novembra u 14.20 časova.
“Serijal čine dvije polučasovne epizode i nadovezuje se na prethodno realizovane serijale `Azbuka starih zanata`, `Zlatne ruke`, `Ogledalo tradicije`, `Čuvari tradicije` i `Zlatne niti`”, navela je Štifanićeva.
Prema njenim riječima, gusle nisu samo muzički instrument, već su simbol borbe za slobodu i očuvanje kulturnog identiteta, kao i vrijednost kulturne baštine Republike Srpske i Srbije.
Tema serijala je iskazivanje lijepog u tradicionalnoj kulturi i narodnoj umjetnosti, a cilj jeste očuvanje srpske kulturne baštine i popularizacija tradicionalne srpske kulture i običaja.
Štifanićeva naglašava da proučavanje porijekla i razvoja gusala omogućava razumijevanje njihove duboke ukorenjenosti u balkanskoj istoriji koja se odlikuje bogatim folklornim nasljeđem, a njihova kompleksna istorija svjedoči o preplitanju različitih uticaja kroz vijekove.
“Gusle su bile prisutne tokom mnogih značajnih istorijskih perioda. Od davnina, guslari su prenosili priče o junacima i istorijskim događajima, doprinoseći očuvanju kolektivne memorije naroda. Gusle kroz balkansku istoriju simbolizuju ne samo muzički instrument, nego i medij kroz koji su se širile narodne epske pjesme i legende”, istakla je Štifanićeva.
Ona kaže da serijal kroz priču o guslama promoviše značajno kulturno nasljeđe i tradiciju srpske narodne umjetnosti i jedinstvo srpskog naroda u Srbiji i Republici Srpskoj, jer gusle imaju tu čarobnu moć da povezuju mnogo elemenata kulturne baštine od muzike, rituala, usmene tradicije, do simbolike.
Štifanićeva pojašnjava da serijal istražuje i koliko su mladi danas zainteresvani da nastave misiju očuvanja tradicije i da li mogu da prepoznaju njene vrijednosti, tako da škole pjevanja uz gusle igraju ključnu ulogu u očuvanju tradicije i kulture, u predstavljanju guslarskog nasljeđa kao djela nematerijalne kulturne baštine.
Ona podsjeća da je 29. novembra 2018. godine na Mauricijusu prihvaćen prijedlog da se pjevanje uz gusle u Srbiji upiše u Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva, zbog čega je značajno veličati gusle, jer njihova uloga u epskoj poeziji nemjerljiva za srpsku tradiciju i kulturu i prenošenje herojske poezije i usmenog nasljeđa.
Vukojica Sandić, osnivač i umjetnički rukovodilac Škole guslanja “Sandić” iz Beograda, govori u serijalu o značaju otvaranja škola gusala i o obrazovanju sve većeg broja mladih.
On ukazuje da su gusle bukvar i istorijska čitanka naše svijetle istorije i svih burnih dešavanja tokom postojanja srpskgo naroda.
Mlada umjetnica Bojana Peković, koja je gusle promovisala na svjetskoj muzičkoj sceni, spajajući srpsku epsku poeziju sa savremenim muzičkim žanrovima, uspjela je da ovaj tradicionalni instrument predstavi od Finske do Amerike, od Švajcarske do Rusije, od Katara do Kanade.
Bojana je jedna o rijetkih žena koje sviraju gusle, ali i rijetkih umjetnika, koji su ovaj drevni instrument istraživali i izučavali na najprestižnijim akademijama u svijetu.
NJen doprinos popularizaciji gusala u svijetu, kao i povezivanju tradicionalnog instrumenta i sviranja sa modernim predstavlja izuzetno uspješan muzički eksperiment.
Mladi polaznici škole gusala i najmlađi guslar iz Istočnog Sarajeva Lazar Čolaković na afirmativan način govore o guslama i tradicionalnom pjevanju uz gusle, kako bi podstakli i druge da se vrate tradicionalnoj umjetnosti.
Osim njih, u serijalu su učestvovali Boško Golijanin iz Saveza guslara Republike Srpske, viši kustos Etnografskog muzeja u Beogradu Nataša Mladenović Ribić, istraživač-saradnik Muzikološkog instituta SANU Zorana Guja Dražeta, te Lazar Vitomir sa Han Pijeska i Željko Čurović iz Saveza guslara Srbije.
Serijal je podržalo Ministarstvo informisanja i telekomunikacija Srbije.
