Vaskršnji, odnosno Veliki ili Časni post, u 2026. godini počinje 23. februara, a završava se 11. aprila, uoči Vaskrsa.
Riječ je o pokretnom postu, čiji početak zavisi od datuma Vaskrsa, i koji se smatra najvažnijim periodom duhovne pripreme u pravoslavnoj godini.
Najvažnije informacije
- Vaskršnji post 2026. traje od 23. februara do 11. aprila
- Riječ je onajdužem i najstrožem postuu Pravoslavnoj crkvi
- Zabranjene su sve namirnice životinjskog porijekla
- Riba je dozvoljena samo dva dana– na Blagovijesti i Cvijeti
- Vino i ulje dozvoljeni su subotom, nedjeljom i na Mladence
- Poseban naglasak stavlja se nasmirenje, molitvu i pokajanje, a ne samo na uzdržanje od hrane
Pravila ishrane tokom Velikog posta
Tokom Vaskršnjeg posta vjernici se uzdržavaju od:
- mesa
- jaja
- mlijeka i mliječnih proizvoda
- svih namirnica životinjskog porijekla
Šta je i kada dozvoljeno
- Vino i ulje– subotom i nedjeljom, kao i na praznikSvetih četrdeset mučenika – Mladence
- Riba– isključivo naBlagovijestiiCvijeti
- Post „na vodi“– u svim ostalim danima
Posebno strogo posti se srijedom i petkom, dok se ostalim danima, uz blagoslov duhovnika ili parohijskog sveštenika, post može razriješiti na ulje.
Pripremne nedjelje pred Veliki post
Pravoslavna crkva vjernike uvodi u post postepeno, kroz četiri pripremne nedjelje, koje imaju snažan duhovni značaj:
- Nedjelja o cariniku i fariseju
- Nedjelja o bludnom sinu
- Nedelja mesopusna
- Nedelja siropusna (Bijela nedjelja)
Ove nedjelje služe kao duhovni putokaz i poziv na unutrašnju pripremu, a ne samo na promjenu načina ishrane.
Nedjelja o cariniku i fariseju – početak duhovne pripreme
Prva pripremna nedjelja pred Vaskršnji post nosi naziv Nedjelja o cariniku i fariseju i označava početak pripreme za Veliki post. Ona je počela 2. februara.
Crkva u ovoj sedmici namjerno ukida uobičajeni post, kako bi se vjernici sačuvali od farisejskog razmišljanja i hvalisanja postom.
Njen smisao zasniva se na jevanđeljskoj priči koja upozorava da:
- smirenjepredstavlja temelj svake vrline
- gordostje korijen svakog grijeha
Farisej, koji se hvali svojim postom i djelima, pokazuje kako vjera bez ljubavi postaje puka forma. Nasuprot njemu, carinik, svjestan svojih slabosti, pred Bogom stoji skrušeno i iskreno se kaje.
Zbog toga se već na samom početku pripreme za post jasno naglašava da nije post ono što spasava, niti strogo pridržavanje pravila bez unutrašnje promjene. Post ima smisla samo ako je praćen smirenjem, molitvom i prestankom osuđivanja drugih.
Ova pripremna nedjelja ima i posebno mjesto u crkvenoj praksi.
Tokom ovog perioda u bogosluženju počinje da se koristi knjiga Triod, a na vaskršnjim jutrenjima pjevaju se pokajni tropari, sa ciljem da se u čovjeku probudi najvažniji vid pokajanja – smirenje.
Trapava sedmica – zašto se ne posti srijedom i petkom
Trapave sedmice su posebni periodi u pravoslavnom crkvenom kalendaru tokom kojih Crkva razriješava post — čak i onda kada su to inače obavezni posni dani (srijeda i petak).
Iako nema posta u srijedu i petak, pričešće je moguće, ali uz prethodnu duhovnu pripremu.
Nedjelja o cariniku i fariseju koja je počela 2. februara jeste trapava sedmica, poseban period u crkvenom kalendaru tokom kojeg:
- se ne posti ni srijedom ni petkom
- ukida se uobičajeni post kako bi se vjernici sačuvali od licemjerja i hvalisanja postom
Iako nema posta, pričešće je moguće, ali uz prethodnu duhovnu pripremu.
Post kao put unutrašnje promjene
Crkva već na samom početku pripreme jasno naglašava da nije post taj koji spasava, niti strogo pridržavanje pravila bez unutrašnje promjene.
Istinski smisao posta ogleda se u:
- smirenju
- molitvi
- pokajanju
- prestanku osuđivanja drugih
Tokom ovog perioda u bogosluženju počinje upotreba knjige Triod, a pjevaju se pokajni tropari čiji je cilj da u čovjeku probude najdublji oblik pokajanja – smirenje srca.
Često postavljana pitanja o Vaskršnjem postu 2026
Kada počinje i kada se završava Vaskršnji post 2026?
Vaskršnji post u 2026. godini počinje 23. februara, a završava se 11. aprila, uoči Vaskrsa.
Koliko traje Veliki post?
Veliki post traje 48 dana i predstavlja najduži i najstroži post u Pravoslavnoj crkvi.
Šta se ne smije jesti tokom Vaskršnjeg posta?
Tokom posta zabranjene su sve namirnice životinjskog porijekla:
meso, jaja, mlijeko, sir i ostali mliječni proizvodi.
Kada je dozvoljena riba u Velikom postu?
Riba je dozvoljena samo dva dana: na Blagovijesti i na Cvijeti.
Kada su dozvoljeni ulje i vino?
Ulje i vino dozvoljeni su subotom i nedjeljom, kao i na praznik Svetih četrdeset mučenika – Mladence.
Da li se posti srijedom i petkom u pripremnim nedjeljama?
Tokom trapave sedmice ne posti se ni srijedom ni petkom, iako su to inače posni dani.
Šta je trapava sedmica?
Trapava sedmica je period u kojem Crkva razriješava post kako bi vjernike sačuvala od formalizma i hvalisanja postom.
Može li se pričestiti ako se ne posti srijedom i petkom?
Da, pričešće je moguće, ali uz prethodnu duhovnu pripremu i po savjetu duhovnika.
Koji je duhovni smisao Vaskršnjeg posta?
Smisao posta nije samo u uzdržanju od hrane, već u smirenju, molitvi, pokajanju i promjeni načina života.
Da li je post obavezan za sve pravoslavne vjernike?
Post je obavezan za sve pravoslavne hrišćane, ali se uvijek prilagođava zdravstvenom stanju i duhovnim mogućnostima pojedinca, uz blagoslov sveštenika.
