Univerzitetski profesor Vera Ćevriz Nišić izjavila je da jezik treba da bude sredstvo komunikacije, a ne pokazivanje trenda, jer njegova snaga leži u tome da bude jasan, autentičan i dostupan svima, te upozorila da štetan uticaj na savremeni srpski ima pomodarstvo.
Ćevriz Nišić je, povodom Međunarodnog dana maternjeg jezika, napomenula da srpska kultura i jezik imaju duboke korijene i bogatu tradiciju koja se razvijala kroz vijekove, kao i da srpski jezik ima poseban značaj u svekolikom kulturnom razvoju.
Ona je ukazala da se u modernom društvu jezik neprestano mijenja i da je to prirodni proces koji odražava društvene, kulturne i tehnološke promjene.
“Štetan uticaj na savremeni srpski jezik ima i takozvano pomodarstvo. Ovaj fenomen ogleda se u upotrebi riječi, izraza ili stilova govora zbog trenda ili društvenog uticaja, a ne zbog potrebe za preciznom komunikacijom ili očuvanjem jezičke norme”, pojasnila je Ćevriz Nišić.
Prema njenim riječima, pomodarstvo negativno utiče na savremeni govor, stvarajući obrasce koji remete njegovu prirodnu čistotu i bogatstvo izraza.
“Ono pokazuje koliko jezik može da bude podložan društvenim trendovima, ali i koliko je važno njegovati autentičan i precizan izraz”, istakla je Ćevriz Nišić, koja je profesor na Katedri za srpski jezik i književnost na Filozofskom fakultetu Univerziteta Istočno Sarajevo.
Ona je rekla da jezik trpi štetu zbog pomodarstva koje vodi pretjeranom korištenju stranih riječi /posebno iz engleskog/, zatim u korištenju klišeiziranih izraza iz jezika medija i političkog žargona.
“U savremenom društvu, pomodarstvo u jeziku dolazi pod uticajem medija i globalnih trendova. Mlađe generacije naročito, pod uticajem internet kulture, usvajaju strane riječi i izraze kako bi pokazale da su u toku sa trendovima ili da bi se identifikovale sa određenim društvenim krugom”, naglasila je Ćevriz Nišić.
Tako se, ukazala je ona, često sreću izrazi poput “hejter/hejtovati”, “fidbek”, “fleksovati”, “trolovati”, “skrolovati”, koji potiskuju domaće riječi, a njihova pretjerana upotreba dovodi do smanjenja kreativnosti i raznolikosti u govoru.
“Ovakvo usvajanje nerijetko prelazi granicu funkcionalne komunikacije i postaje simbol društvenog statusa. Zato je važno učiti mlade da razumiju razliku između trendova i jezičkih normi, podstičući kritičko razmišljanje o riječima koje koriste”, naglasila je Ćevriz Nišić.
Ona je napomenula da upotreba tuđica može biti prihvatljiva kada donose novo značenje, ali da je važno ne zaboraviti bogatstvo i ljepotu maternjeg jezika.
“Jezik treba da bude sredstvo komunikacije, a ne pokazivanje trenda – jer prava snaga jezika leži u tome da bude jasan, autentičan i dostupan svima”, istakla je Ćevriz Nišić.
Ona je ukazala da pomodarstvo u jeziku nije ograničeno na mlade, iako oni najčešće usvajaju nove trendove i tuđice, već je prisutno i u stručnim krugovima, javnim govorima i televizijskim emisijama.
“Umjesto da sami svjesno biraju riječi koje im najjasnije izražavaju misli, srpski govornici često preuzimaju jezičke obrasce da bi se uklopili ili zadivili druge, nerijetko koristeći tuđice, a da nemaju ni najblažu predstavu o njihovom istinskom značenju”, konstatovala je Ćevriz Nišić.
Ovu pojavu, ukazala je ona, najbolje je opisao srpski pisac Milovan Danojlić riječima: “Govor je lep kad može i treba da bude lep; kad mora, on je rugoban; a funkcionalan je u svakom slučaju”.
Međunarodni dan maternjeg jezika se obilježava svake godine 21. februara širom svijeta. Osnovni cilj je da se podigne svijest o značaju maternjeg jezika i multilingvizma. Unesko je uspostavio ovaj dan 1999. i obilježava se od 2000. godine.
