Crkva Uspenja presvete Bogorodice u Palama podignuta je 1909. godine, a projektant crkve bio je mladi slikar Lazar Drljača, čiji je ovo jedini izvedeni arhitektonski projekat.
Inicijativa i najveća zasluga za izgradnju crkve pripada prvom paljanskom svešteniku Đorđu Grabežu i tadašnjem crkvenoškolskom odboru. Sveštenik Đorđe bio je otac Trifka Grabeža, člana Mlade Bosne i jednog od učesnika atentata na prestolonasljednika Ferdinanda 1914. godine.
Paljanska parohija je bila u zajednici sa mokranjskom parohijom do 1890. godine. Te godine osnovana je parohija sa sjedištem u Palama. U sastav paljanske parohije ušla su sela od Kozije Ćuprije, Buloga, LJubogošte, Trebevića, Rakovca, Ćemanovića, do ispod Romanije sela Bogovića. Na području parohije u to vrijeme nije postojala crkva.
Pripreme za izgradnju počele su još 1904. godine kada se počeo nabavljati građevinski materijal i prikupljati dobrovoljni novčani prilozi.
Crkvenoškolska opština paljanska 1905. godine raspisala je konkurs za izradu projekta za izgradnju crkve u Palama, gdje je izabran rad Lazara Drljače.
Osvećenje je obavio mitropolit Evgenije Letica. Osvećenje temelja crkve obavljeno je na Petrovdan 12.jula 1908. godine, a čin osvećenja izvršio je prota Vaso Popović. Na osvećenju temelja bilo je prisutno više od 1000 ljudi. Dva i po mjeseca nakon ovog čina došlo je do aneksije BiH, pa je gradnja hrama nastavljena u teškim uslovima.
Hram je bio sagrađen već 30. avgusta 1909. godine i posvećen je Uspenju presvete Bogorodice – Velikoj Gospojini, koju Pale proslavljaju kao opštinsku slavu.
Ostalo je zapisano da su tog dana hiljade vjernika – mlado i staro, muško i žensko, seljaci i gospoda, dojahale na konjima, doputovale vozom ili pješke iz Goražda, Trnova, Foče, Sarajeva, Visokog, Zenice, Sokoca, Han Pijeska, Rogatice i Višegrada, tako da se crkvi tokom svečanog čina osvećenja teško moglo prići.
Na početku Prvog svjetskog rata 1914. godine, austrougarski vojnici su skinuli zvono sa hrama i otpremili ga u topionicu, što je bilo uobičajeno u to vrijeme. Paljanska crkva je na početku rata bila mjesto gdje su se zatvarali carski konji.
U Drugom svjetskom ratu, pune četiri godine, plamtjela je vatra unutar hrama, s vremena na vrijeme, među konjima, svecima i freskama.
Dijelovi oltara, svete knjige, knjige rođenih i umrlih, ljetopisi, povelje, krstionice, sve od čega je mogla da se potpali vatra, izgorjelo je. Skrnaveći hram, ustaše su okretale likove svetaca prema zidu, da sveti ne vide njihove zločine.
Nakon završetka Drugog svjetskog rata, Paljani su obnovili svoj hram.
Slava crkve je praznik Uspenje presvete Bogorodice 28. avgusta, a saborni dani Velika Gospojina 28. avgusta, Petrovdan 12. jula, Usjekovanje glave svetog Jovana Krstitelja 11. septembra.
Crkva je proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, a nacionalni spomenik sačinjavaju: crkva, pokretna imovina; ikonostas sa ikonama i Spomenik žrtvama iz Prvog svjetskog rata.
