Srpska pravoslavna crkva i vjernici danas molitveno obilježavaju dan posvećen Svetom Kirilu Aleksandrijskom, velikom arhiepiskopu i jednom od najznačajnijih crkvenih otaca, čije je ime duboko utemeljeno u istoriji pravoslavne vjere.
Porijeklom iz ugledne i plemićke porodice, bio je blizak srodnik patrijarha Teofila Aleksandrijskog, a nakon njegove smrti izabran je za arhiepiskopa Aleksandrije, preuzimajući odgovornost duhovnog vođstva u jednom od najvažnijih hrišćanskih središta tog vremena.
Sveti Kiril je poznat kao revnosni branitelj pravoslavnog učenja i crkvenog poretka. U svom pastirskom radu vodio je borbu protiv novacijana, koji su odbacivali mogućnost pokajanja i povratka u Crkvu za one koji su pali u teške grijehe. Sveti Kiril je zastupao učenje Crkve o milosti i pokajanju, te je nakon crkvenih odluka novacijansko učenje bilo odbačeno, a njihovo djelovanje u Aleksandriji okončano.
U svom vremenu susretao se i sa složenim odnosima u Aleksandriji, gdje je postojala napetost između hrišćanske i jevrejske zajednice. U istorijskim izvorima navodi se da je, poslije dugih nesuglasica i uz carsku odluku, jevrejska zajednica bila udaljena iz grada. Ovaj dio njegovog života svjedoči o izazovima ranohrišćanskog perioda, kada su se u gradovima Rimskog carstva prelamali vjerski, društveni i politički odnosi.
Najvažnije poglavlje njegovog djelovanja vezano je za borbu protiv učenja patrijarha Nestorija, koji je osporavao bogorodničko dostojanstvo Presvete Bogorodice. Sveti Kiril je predsjedavao Trećem vaseljenskom saboru u Efesu 431. godine, gdje je, uz podršku rimske Crkve, potvrđeno pravoslavno učenje o Bogorodici. Nestorijevo učenje je osuđeno, a pravoslavna vjera utvrđena. U predanju Crkve ostalo je zapisano da je Sveti Kiril sastavio poznatu molitvu:
“Bogorodice Djevo, raduj se, Blagodatna Marijo, Gospod je s Tobom; blagoslovena si Ti među ženama i blagosloven je Plod utrobe Tvoje, jer si rodila Spasitelja duša naših.”
Poslije ovih velikih teoloških i crkvenih djela, Sveti Kiril je ostatak života proveo u miru, kao revnosni pastir Crkve, utvrđujući vjernike u vjeri i poretku. Upokojio se 444. godine, ostavivši za sobom značajno bogoslovsko i pastirsko nasleđe, koje pravoslavna Crkva i danas poštuje.
Molitva
“Nastavniče Pravoslavlja, učitelju pobožnosti i čistote, svećnjače vaseljene, bogonadahnuti ukrasu arhijereja, Kirilo premudri, učenjem tvojim sve si prosvetio, sviralo duhovna, moli Hrista Boga, da spase duše naše.”
Vjerovanja i običaji
U narodu se ovaj dan obilježava u duhu molitve i tišine, uz vjerovanje da je poželjno izbjegavati teže poslove i sukobe, kako bi se očuvao mir u domu i porodici. Vjernici se na današnji dan obraćaju Svetom Kirilu molitvom i traže duhovnu snagu i smirenje, a u pojedinim krajevima se smatra da je ovo dan kada se posebno njeguje sabranost i uzdržanost, uz odlazak u crkvu i paljenje svijeća u znak poštovanja prema svetitelju.
