Ravna planina banerRavna planina baner

Na današnji dan

Dogodilo se na današnji datum, 3. septembar

03 Septembar 2022
6 min.
Dogodilo se na današnji datum, 3. septembar

Danas je subota, 3. septembar, 246. dan 2022. Do kraja godine ima 119 dana.

1189. – Ričard Prvi Plantagenet – Lavlje srce krunisan je za kralja Engleske.

1658. – Umro engleski državnik i vojskovođa Oliver Kromvel, vođa engleske buržoaske revolucije. Njegova vojska porazila kraljevsku armiju 1644. kod Marston Mura i 1645. kod Nezbija i zarobila kralja Čarlsa Prvog Stjuarta, koji je osuđen na smrt i pogubljen 1649. Odbivši titulu kralja, 1653. je postao protektor kraljevina Engleske, Škotske i Irske. Dvije godine poslije njegove smrti monarhija je obnovljena.

1759. – Iz Portugala počelo protjerivanje rimokatoličkih jezuita.

1783. – Velika Britanija, SAD, Francuska i Španija potpisale su Pariski mir, čime je završen američki rat za nezavisnost.

1791. – Francuska skupština usvojila ustav kojim je uspostavljena ustavna monarhija.

1806. – Srbi su na Deligradu, na ulazu u Đuniski tjesnac između Ražnja i Aleksinca, pod komandom vođe Prvog srpskog ustanka Đorđa Petrovića – Karađorđa, odbili napad brojčano nadmoćnijih turskih snaga i odbacili ih ka Nišu. Istog dana vojvoda Stanoje Glavaš je oslobodio Prokuplje.

1821. – Umro rumelijski valija i beogradski vezir Marašli Ali-paša, koji je sarađivao sa Srbima u postizanju sporazuma o prekidu neprijateljstava. Krajem 1815. sa knezom Milošem Obrenovićem sklopio je sporazum koji je Srbima obezbijedio ograničenu samoupravu, što je Miloš iskoristio da je dalje proširuje.

1826. – Nikolaj Prvi Pavlovič Romanov krunisan za cara Rusije.

1866. – U Ženevi počeo prvi kongres Prve internacionale.

1877. – Umro francuski državnik i istoričar Luj Adolf Tjer, osnivač i prvi predsjednik Treće republike od 1871. do 1873. Kao šef versajske vlade 1871. je u krvi ugušio Parisku komunu. Djela: “Istorija Francuske revolucije”, “Istorija konzulstva i carstva”.

1883. – Umro ruski pisac Ivan Sergejevič Turgenjev, jedan od najznačajnijih predstavnika ruskog realizma. Prvi je ruski pisac čije su djela prodrla na Zapad, gdje je čitan sa divljenjem i za života je uživao znatno veći ugled u francuskim nego u ruskim književnim krugovima. Zanimao ga je tip “suvišnog čovjeka”, plemića-intelektualca i tip nihiliste – građanskog intelektualca, sukobljenog sa konzervativizmom plemićke kulture. Predskazivao je revolucionarnu epohu u Rusiji. Djela: romani “Očevi i djeca”, “Plemićko gnijezdo”, “Rudin”, “Dim”, “Novina”, “Uoči novih dana”, pripovijetke “Proljećne vode”, “Asja”, “Lovčevi zapisi”, drama “Mjesec dana na selu”.

1884. – Iz Beograda krenuo prvi putnički voz na pruzi Beograd-Niš, prvoj u Srbiji. Početak gradnje je 21. juna 1881. obilježio srebrnim budakom knez Milan Obrenović. Ispraćaju prvog voza, iskićenog cvijećem i srpskim trobojkama, osim velikog broja građana, prisustvovali su ugledni gosti iz Beča, Budimpešte i Pariza. Voz je krenuo u 8.30, a u Niš je stigao u 18.23.

1900. – Rođen finski državnik Urho Kekonen, predsjednik Finske od 1956. do 1982, najistaknutiji finski političar poslije Drugog svjetskog rata.

1931. – Kralj Jugoslavije Aleksandar Prvi Karađorđević/na fotografiji/ proglasio je oktroisani Ustav kojim je ozakonjena monarhistička diktatura uvedena 6. januara 1929. Prema ustavu, vlada je zavisila od kralja koji je odlučivao da li zakon važi. U Skupštinu je uveden drugi dom – Senat, čije je članove uglavnom imenovao kralj.

1939. – Dva dana poslije njemačkog napada na Poljsku Velika Britanija i Francuska su u Drugom svjetskom ratu objavile rat nacističkoj Njemačkoj.

1939. – Na kružnoj stazi oko Kalemegdana u Beogradu održane su do tada najveće međunarodne automobilske trke u Jugoslaviji, a pobjedniku je pripala “Velika nagrada Beograda”.

1943. – Iskrcavanjem na Siciliju Osme britanske armije, pod komandom feldmaršala Bernarda Loa Montgomerija, počeo je napad savezničkih trupa na fašističku Italiju u Drugom svjetskom ratu.

1948. – Umro češki državnik Eduard Beneš, predsjednik Čehoslovačke od 1935. do 1938. i od 1946. do 1948. Bio je vođa Narodne stranke i najbliži saradnik prvog predsjednika Čehoslovačke Tomaša Gariga Masarika. U Prvom svjetskom ratu je radio na stvaranju slobodne Čehoslovačke i Male Antante. Od osnivanja Čehoslovačke 1918. do 1936. bio je šef diplomatije, a poslije Minhenskog sporazuma 1938, kojim je Zapad praktično predao Čehoslovačku na milost i nemilost nacističkoj NJemačkoj, dao je ostavku i otišao u izbjeglištvo u London, gdje je tokom Drugog svjetskog rata predvodio izbjegličku vladu. Poslije rata ponovo je postao šef države, ali je dao ostavku 1948. kad su komunisti prigrabili svu vlast i ubrzo je umro.

1962. – Umro američki pisac Edvard Estlin Kamings, pjesnik snažnog lirskog dara u čijoj su poeziji dominirale teme ljubavi i smrti. Djela: zbirke stihova “41 pjesma”, “Je 5”, “Viva”, “Tom”, “V20”, “1×1”, “Sedamdeset i jedna pjesma”.

1969. – Umro vijetnamski državnik Ho Ši Min, predsjednik Demokratske Republike Vijetnam od proglašenja 1945. i vođa borbe protiv japanske armije, francuskih kolonijalnih trupa i američke invazione vojske. Od 1917. je radio u Francuskoj, gdje je 1920. postao član Komunističke partije Francuske, a 1930. je osnovao Komunističku partiju Vijetnama. U vrijeme Drugog svjetskog rata, kad je Japan okupirao Vijetnam, stvorio je jak oslobodilački pokret, jezgro buduće armije, koja je nanijela odlučujuće poraze Francuzima i potom Amerikancima, zahvaljujući čemu su Sjeverni i Južni Vijetnam ujedinjeni 1976.

1971. – SSSR, SAD, Velika Britanija i Francuska potpisale su sporazum o statusu grada Berlina.

1976. – Američki vasionski brod bez ljudske posade “Viking 2” spustio se na Mars i počeo da šalje fotografije sa te planete.

1991. – Umro je američki filmski režiser italijanskog porijekla Frenk Kapra, autor sjajnih komedija sa satiričnom notom. Napisao je memoare “Ime iznad naslova”. Filmovi: “Donovanova afera”, “Mlada generacija”, “Zabranjeno”, “Američka ludost”, “Gorak čaj generala Jena”, “Dogodilo se jedne noći” , “Gospodin Dids ide u grad” , “Izgubljeni horizonti”, “Upoznajte Džona Doa”, “Arsenik i stare čipke”, “Ne možete to ponijeti sa sobom” (nagrada “Oskar”), “Ovo je divan život”, “Država Unije”, “Džep pun čuda”.

1992. – Sa teritorije pod kontrolom muslimana i Hrvata u centralnoj BiH raketom je oboren italijanski transportni avion, u kome su poginula sva četiri člana posade.

1996. – SAD su izvele jedan od najjačih vojnih napada na Irak od okončanja Zalivskog rata 1991, ispalivši 27 krstarećih projektila na ciljeve na jugu te zemlje, s obrazloženjem da je to kazna zbog pomoći armije Sadama Huseina jednoj od kurdskih frakcija u “zoni bezbjednosti” koju su UN proglasile na sjeveru Iraka.

1997. – U vijetnamskom putničkom avionu “tupoljev 134”, koji se srušio blizu aerodroma u glavnom gradu Kambodže Pnom Penu, poginulo je 65 ljudi, uglavnom stranaca.

2004. – Specijalne ruske jedinice okončale su talačku krizu u školi u Beslanu, nakon dva dana terorističke opsade. Poginulo je više od 300 talaca, od kojih oko 200 djece i 31 terorista.

SRNA

Povezani članci

Dogodilo se na današnji dan, 1. oktobar

Danas je subota, 1. oktobar, 274. dan 2022. Do kraja godine ostao je 91 dan. 1207. – Rođen engleski kralj Henri Treći, koji je stupio na prijesto u devetoj godini života, jer mu je u Prvom baronskom ratu poginuo otac Džon, nazvan “Džon Bez Zemlje”, ali je stvarno počeo da vlada 1234. 1684. – Umro […]

Dogodilo se na današnji datum, 26. septembar

Danas je nedjelja, 26. septembar, 269. dan 2021. godine. Do kraja godine ima 96 dana. 1371. – U bici na desnoj obali rijeke Marice kod Černomena Turci porazili srpsku vojsku braće Mrnjavčević – kralja Vukašina i despota Uglješe, koji su u boju poginuli, čime je propao pokušaj zaustavljanja prodora Osmanlija na Balkan. Turci su pod […]