Istoričar Draga Mastilović izjavio je Srni da “Riznica” Stare sarajevske pravoslavne crkve krije neprocjenjivo blago srpskog, pravoslavnog naroda ne samo na prostoru Sarajeva nego i čitave BiH, te otkrio da se tu nalazi, između ostalog, novac iz doba cara Dušana i Sarajevski prepis zakonopravila Svetog Save iz 13. vijeka.
Mastilović ističe da “Riznica” sadrži mnogo toga, počevši od arhivske građe koja seže još od srednjeg vijeka, od starih crkvenih knjiga i prepisa.
“Tu je i Sarajevski prepis zakonopravila Svetog Save koji je, zaista, nešto veličanstveno i čime kao narod možemo da se ponosimo”, naglasio je Mastilović.
Osim toga, kaže on, ta zbirka krije veliki broj dokumenata iz osmanskog perioda, kao i na starogrčkom jeziku, staroslovenskom i crkvenoslovenskom jeziku.
“Što se tiče arhivske građe Stare crkve ili Riznice Stare crkve, to je neprocjenjivo blago. Tu su i stare ikone koje su iz 16. i 17. vijeka koje će u određenom vremenu trebati restaurirati, kao i ostali crkveni artefakati koji svjedoče o dubokoj istoriji i prisustvu srpskog naroda na ovim prostorima i u samom Sarajevu”, naveo je Mastilović.
TRG ZVANI TORNIK
On napominje da se mora imati u vidu činjenicu da su Turci na ovom prostoru zatekli jedan srednjovjekovni trg na mjestu gdje se danas nalazi Sarajevo koji se zvao Tornik, a pominje se čak i u turskim dokumentima pod tim nazivom, dok se prisustvo srpskog pravoslavnog naroda može pratiti kroz istorijske dokumente od ranog srednjeg vijeka pa sve do današnjeg dana.
Mastilović je konstatovao da to nesumnjivo svjedoči o prisustvu Srba na tom prostoru, a da “Riznica” Stare pravoslavne crkve u Sarajevu govori o njihovoj kulturnoj i duhovnoj dimenziji, šta je taj narod u stvari značio za grad na Miljacki iako se često u osmanskom periodu dovođeni na rub opstanka.
On je ukazao da su danas Srbi protjerani iz Sarajeva i da imovina SPC nije vraćena, te da se pokušavaju zatrijeti svi pomeni Srba i njihove kulture na prostoru grada.
“Nažalost, evo na kraju 20. vijeka smo dovedeni do toga da se Srbi u Sarajevu opet nalaze na rubu opstanka, osim naravno Istočnog Sarajeva, ali ti artefakti u `Riznici` Stare sarajevske crkve nesumljivo svjedoče ne samo o prisustvu Srba, nego i o njihovoj duhovnoj i kulturnoj dimenziji, graditeljstvu i mnogim drugim aspektima koji pokazuju da su Srbi u stvari oni koji su ne samo gradili Sarajevo, nego su stvarali njegovu duhovnu i kulturnu dimenziju”, istakao je Mastilović.
MORA SE ČUVATI NACIONALNO BLAGO SARAJEVSKIH SRBA I SPC
Mastilović koji je i ministar za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske, poručio je da srpski narod ima obavezu da kroz kulturu pamćenja čuva prije svega to kulturno i nacionalno blago koje su stvarali vijekovima sarajevski Srbi koje je danas pohranjeno u “Riznici” Stare sarajevske crkve.
“U toj `Riznici` imate novac od prije Hrista, pa do današnjeg dana. Ja sam imao tu sreću da sam sa blagoslovom mitropolita dabrobosanskog Hrizostoma mogao da uđem u `Riznicu` Stare sarajevske crkve i da zanijemim kao istoričar od svega onoga što se nalazi tu. U `Riznici` se nalazi novac iz vremena cara Dušana, i to u velikim količinama”, naveo je Mastilović.
Tu se, kaže on, osim arhivske građe i crkvenih knjiga koje još nisu istražene, građe na različitim jezicima, postoje ikone koje su zaista kulturno blago srpskog naroda.
“Ja sam zadivljen sa jednom ikonom koju su dečanski monasi poklonili Staroj sarajevskoj crkvi 1793. godine u znak zahvalnosti za pomoć koju su sarajevski Srbi pružali manastiru Visoki Dečani”, otkrio je Mastilović.
Mastilović je naveo da su kroz vijekove teškog otomanskog ropstva sarajevski Srbi, a prije svega taj građanski stalež, trgovci i zanatlije podržavali srpske manastire diljem srpskih zemalja, uključujući Visoke Dečane i Mileševu.
“Mi svjedočanstvo svega toga možemo danas naći u `Riznici` Stare sarajevske crkve. To je ono što će biti osnova, a ja se nadam vrlo brzo mitropolit Hrizostom ima sjajnu viziju da se napravi muzej Mitropolije dabrobosanske koji će, zaista, biti trajno svjedočanstvo prisustva srpskog naroda na ovom prostoru i njihovih duhovnih, graditeljskih i kulturnih podviga koje su stvarali kroz vijekove na tom prostoru”, istakao je Mastilović.
