Ravna planina banerRavna planina baner

Zanimljivosti

Sutra Sveti Petar Dabrobosanski – zaštitnik grada Istočno Sarajevo

16 Septembar 2022
4 min.
Sutra Sveti Petar Dabrobosanski – zaštitnik grada Istočno Sarajevo

Grad Istočno Sarajevo proslaviće 17. septembra svoju krsnu slavu – Svetog Petra Dabrobosanskog.

Sveti Mitropolit Petar Dabrobosanski (svetovno Jovan Zimonjić; 24. jun 1866 — 1941) je srpski svetitelj.

Bio je mitropolit zahumsko-hercegovački (27. maj 1903 — 7. novembar 1920) i mitropolit dabrobosanski (7. novembar 1920—1941). Odlikovan je Ordenom Svetog Save I stepena, Bijelim orlom II reda i Karađorđevom zvijezdom.

Za njegovo vrijeme u Mitropoliji dabrobosanskoj podignuti su i osvećeni hramovi u Kaknju, Brezi, Mokrom kod Pala, Hadžićima, Turbetu i Kiseljaku, crkvena zvona u Rudom, u novosagrađenoj crkvi u Brezi, crkveni toranj u Bugojnu, zvona i kapela u Osojnici kod Zenice. Pred rat, u Novom Sarajevu podignut je Hram Preobraženja Gospodnjeg koji je 8. septembra 1940. godine osvetio patrijarh srpski Gavrilo, uz sasluženje mitropolita Petra, vladike žičkog Nikolaja i drugih srpskih arhijereja. Prema podacima iz 1935. godine u eparhiji je bila 81 crkva i kapela. Samo 1935. godine sagrađene su 3 crkve i 2 kapele, a popravljeno je 9 kapela i 4 crkve. Izrađivani su novi ikonostasi, obraćena je pažnja na škole i na katihizacije.

Napad nacističke Njemačke na Jugoslaviju 6. aprila 1941. godine zatekao je mitropolita Petra u Sarajevu. Poslije njemačkog bombardovanja Sarajeva, na Veliku Srijedu 1941, u pratnji protojereja Stevana Petrovića, sekretara Crkvenog suda, mitropolit se privremeno sklonio u manastir Svete trojice kod Pljevalja. Po kazivanju očevidaca, mitropolit je došavši u manastir bio potišten i ljutio se na protu Stevana što ga je nagovorio da napusti Sarajevo, „jer bi bolje bilo da sam ostao sa svojim narodom”. Na Vaskrs je služio u manastiru Svete trojice. Drugog dana Vaskrsa 21. aprila 1941. godine vratio se u Sarajevo. Želio je da bude sa svojim narodom bez obzira na to što su ustaše po Sarajevu hapsile, mučile i ubijale Srbe.

Početkom maja 1941. godine ustaški povjerenik za Bosnu, rimokatolički župnik sarajevski, Božidar Brale, zatražio je od mitropolita Petra telefonom: „pošto je ćirilica stavljena van zakona” u NDH, da on istog dana naredi svojim sveštenicima i crkvenim opštinama da više ne pišu ćirilicom i da pečate zamijene latinicom. Ako u određenom roku ovo ne izvrše, biće pozvani na odgovornost. Mitropolitov odgovor bio je kratak: „Ćirilovo se pismo ne može ukinuti za 24 sata, a osim toga rat još nije završen.”

Pošto je odbio da drži blagodarenje za Pavelića i da u zvaničnoj prepisci upotrebljava latinicu, mitropolit Petar je očekivao svakog trenutka da ga uhapse.

Poslije podne 12. maja 1941. godine došli su ustaški policijski agenti u Mitropoliju i odveli mitropolita u „ravnateljstvo”, ne dozvolivši da ga neko prati. Iz policijske uprave mitropolit Petar je odveden u opšti zatvor Beledija.

Iz Zagreba, mitropolita su odveli u Kerestinec kod Samobora. Tu je obrijan, skinuta mu je mantija, maltretiran je i mučen, kako su posvjedočili očevici. U Kerestincu je bio do 15. juna, kada je logor rasformiran, a mitropolita su sa grupom zatvorenika istog dana odveli u zagrebačku policiju. Iz Zagreba je noću sproveden u zloglasni ustaški logor Gospić. Tamo su ga mučili i maltretirali: po kiši i pljusku izvodili su ga u dvorište logora, tukli kundacima i tjerali da „drži pridike kako je pridikovao Srbima u Sarajevu.”

U Gospiću se gubi trag mitropolitu Petru. Srpska crkva je pokušavala na sve načine da nešto sazna o mitropolitu Zimonjiću i, ako je još živ, da ga oslobodi iz zatvora, ali nije uspjela u tome.

Danas ima više verzija o smrti mitropolita Petra Zimonjića. Po jednoj od tih verzija, mitropolit je iz logora u Gospiću odveden u logor Jadovno na Velebitu, gdje je ubijen maljem u glavu i bačen u jednu provaliju, najverovatnije u Šaranovu jamu. Po drugoj verziji, koja se zasniva na svjedočanstvu Jove Furtule i Jove Lubure koje su dali Komisiji za prikupljanje podataka o stradanju Srba u Drugom svjetskom ratu, mitropolit Petar je poslije mučenja ubijen u logoru u Jasenovcu i bačen u užarenu peć za pečenje cigle. Ni dan danas se ne zna tačno mjesto gdje se nalazi grob mitropolita Petra Zimonjića, a ni tačan datum smrti.

Povezani članci

Danas je međunarodni Dan kafe: Pogledajte u kojim zemljama se najviše pije ovaj napitak

Širom svijeta danas se obilježava Dan kafe, najpopularnijeg napitka, bez kojeg većina stanovnika svijeta ne može da zamisli početak dana. Sve do nedavno, ovaj dan se u većini zemalja obilježavao 29. septembra, ali kako je određeno od Međunarodne organizacije za kafu, prvi zvaničan datum je 1. oktobar, koji je obilježen prvi put 2015. godine u […]

Danas se slave Vera, Nada, Ljubav i njhova majka Sofija: Važan dan za sve koji imaju ćerke

Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici danas slave praznik koji je posvećen Svetim mučenicama Veri, Nadi, LJubavi i njihovoj majci Sofiji. Vera, Nada, Ljubav i njihova majka Sofija bile su hrišćanske svetiteljke iz 2. vijeka. Simbol su vrlina na kojima počiva čitavo hrišćanstvo. Vjere se nisu odricale ni kada im je bilo najteže i vodile […]