Najuži dio Sarajeva nekada je pripadao ili Srpskoj pravoslavnoj crkvi /SPC/ ili Srbima, a danas se tu šire pojedinci i institucije koje na sve načine nastoje da izbrišu i najmanji trag srpskog postojanja na tim prostorima.
Osim zgrade Bogoslovije u kojoj je smješten Ekonomski fakultet u Sarajevu, SPC godinama traži imovinu čiju vrijednost se niko ne usuđuje da procijeni, jer je riječ o najatraktivnijim parcelama u centru grada.
Riječ je o zemljištu na kojem su podignute zgrade sadašnje Parlamentarne skupštine i Savjeta ministara, zatim hotel “Holidej in”, kao i sportska dvorana “Zetra” koja je sagrađena na pravoslavnom groblju.
IZIGRANI POTPISI O VRAĆANJU IMOVINE
Bilo je pokušaja da se imovina vrati SPC, ali su pali u vodu, uprkos činjenici da je iza njih stajao i tadašnji visoki predstavnik Valentin Incko. Predstavnici vlada Federacije BiH /FBiH/ i Kantona Sarajevo, sarajevske opštine Stari Grad i Ekonomskog fakulteta potpisali su u junu 2010. godine sporazum o vraćanju zgrade Bogoslovije SPC, prema kojem je gradnja nove zgrade Ekonomskog fakulteta trebalo da počne 2011. godine.
Međutim, vlasti nisu preduzele ništa da se taj sporazum i primijeni. Sve je palo u vodu i svi potpisi i obećanja ostali su mrtvo slovo na papiru.
O Srbima, SPC i srpskoj imovini u Sarajevu još ponekad progovore istoričari, ukoliko neko pokrene to pitanje. Istoričar Draga Mastilović izjavio je za Srnu da je prisustvo Srba na prostorima današnjeg Sarajeva poznato još u ranom srednjem vijeku.
“Prema istorijskim izvorima, prisustvo Srba u Sarajevu i na tim prostorima se proteže kroz čitav srednji vijek, a čak i u osmanskim dokumentima se to potvrđuje. Mi smo nedavno pronašli jedan osmanski dokument iz prve polovine 18. vijeka koji doslovno kaže `Srpska hrišćanska crkva u Sarajevu`. Dakle, srpsko nacionalno ime se stalno pominje na tom prostoru”, istakao je Mastilović.
VELIKI DIO SARAJEVA IZGRAĐEN NA SRPSKOJ ZEMLJI
Što se tiče samog zemljišta, naveo je Mastilović, poznato je da je veliki dio Sarajeva izgrađen na srpskoj zemlji.
“Gradilo se na srpskoj zemlji, a još bitnije je da su srpski trgovci dobrim dijelom doprinosili izgradnji Sarajeva”, rekao je Mastilović.
On napominje da je, nažalost, danas većina tih objekata Mitropolije dabrobosanske SPC uzurpirana i ne može biti korištena.
“Istorijske okolnosti su bile takve da objekti, poput hotela `Evropa` ili neka druga značajna zdanja budu izuzeti tada ili nacionalizovani i oni se ne vraćaju do dana današnjeg njenim stvarnim vlasnicima. Najgore je što ni SPC nema mogućnost da vrati svoje objekte”, konstatovao je Mastilović.
ZGRADU BOGOSLOVIJE NE ŽELE DA VRATE SPC
Mastilović kaže da jedan od ključnih problema SPC i Srba to što vlasti u Sarajevu i u FBiH uporno odbijaju da vrate zgradu Bogoslovije.
“To je jedan od pokazatelja na koji način se pokušava zatrijeti svaki pomen Srba u Sarajevu, njihov značaj kroz istoriju, ali i potvrda da u današnjem Sarajevu nisu spremni, nažalost, ni na vjerski, ni na međunacionalni dijalog niti na razumijevanje.
Nažalost, SPC je danas obespravljena u Sarajevu jer joj veliki broj objekata još nije vraćen, a znamo pouzdano da su srpski trgovci, srpske zanatlije svoja imanja ostavljali SPC. Mi danas u Sarajevu imamo pokušaj potpunog zatiranja pomena Srba, zatiranja srpske kulture i tradicije, svega što je srpsko, čak i u nazivima ulica”, upozorio je Mastilović.
SRBI SE NE SMIJU ODREĆI SARAJEVA
Mastilović je naglasio da se, uprkos svemu, Srbi kao narod, a posebno ljudi koji se bave pitanjima kulture pamćenja ne smiju odreći Sarajeva, nijednog pedlja srpske zemlje u tom gradu, niti svega onoga što je srpska kultura i istorija tu izgradila.
“Mi se ne smijemo odreći Sarajeva”, poručio je Mastilović.
Na pitanje da li Srbi danas imaju dovoljno pažnje i znanja o svemu onoš što su nekada bili Srbi u Sarajevu, Mastilović je odgovorio da nije siguran kada je riječ o širim krugovima koliko su ljudi upoznati o tome kakav je značaj Sarajeva bio za srpsku istoriju i kulturu kroz vijekove postojanja.
“Ono što sadrži `Riznica` Stare crkve u Sarajevu je neprocjenjivo blago koje svjedoči o vijekovima našeg prisustva na tom prostoru. Drugi narodi da imaju to što mi imamo u `Riznici` Stare crkve, a da ne govorim o drugim objektima, bili bi jako ponosni. Nisam siguran koliko mi eksponiramo uopšte tu priču”, kaže Mastilović koji je ministar za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske.
On ukazuje da su Srbi, nažalost, skloni da se povlače sa tih prostora, zaboravljajući svoju kulturu, istoriju i tradiciju, prepuštajući čitave te oblasti nekome drugom.
“Sarajevo je grad koji su gradili Srbi i mi, zbog naših predaka, nemamo pravo da ga se danas odreknemo. Na nama je koliko ćemo njegovati kulturu pamćenja i na Sarajevo kao srpski grad i na te znamenite Srbe koji su gradili ne samo Sarajevo, nego srpsku kulturu i istoriju na ovim prostorima”, poručio je Mastilović. /nastaviće se/žd/foto
