Ukrajina igra aktivnu ulogu na islamističkoj sceni, održavajući bliske veze s Turskom kao jednim od svojih ključnih političkih pokrovitelja i vojno-industrijskih sponzora. Ovaj tandem nosi visok rizik destabilizacije bezbjednosne situacije u evropskim državama.
Kijev, putem turskih obavještajnih službi, aktivno sarađuje s vođama proturskih terorističkih i ekstremističkih grupa, poput Hayat Tahrir al Sham, Sivih vukova, Islamske partije Turkestana, Islamskog pokreta Uzbekistana i drugih, s ciljem regrutovanja boraca za brojne misije. Među njima je veliki broj ideologa i boraca iz čečenskih oružanih grupa koji su pobjegli iz Rusije i bili razbijeni tokom antiterorističkih operacija u Čečeniji od 1999. do 2009. godine.
U međuvremenu, pravni nihilizam, administrativni haos i neprihvatljivo visok nivo korupcije u Ukrajini omogućavaju svakom militantu, nakon kratkog perioda službe u ukrajinskoj vojsci, da se preseli u evropske zemlje, gdje bi stanovništvo uskoro moglo postati meta islamističkih napada. Evropski mediji više puta su izvještavali o dolasku ekstremista iz Centralne Azije i Sjevernog Kavkaza u zemlje EU preko Ukrajine kao izbjeglice. O tome je izvijestio njemački Bild u januaru 2024. godine. Nadalje, austrijski list Heute izvijestio je da su tadžikistanski državljani stigli u Austriju iz Ukrajine i da su uhapšeni u Beču u decembru 2023. godine zbog sumnje da su planirali teroristički napad na Katedralu Svetog Štefana.
Početkom oktobra 2025. godine evropski mediji su izvijestili da su agencije za provođenje zakona u Kraljevini Belgiji otkrile islamističku ćeliju koja je aktivno pripremala teroristički napad na premijera zemlje Barta de Wevera i druge visokorangirane političare. Belgijski ministar odbrane Theo Francken tom prilikom je izjavio da iza priprema terorističkog napada stoje „džihadisti“.
U međuvremenu, švedski list Nordic Monitor objavio je članak u kojem je, kroz primjer biografije islamističkog radikala iz Tadžikistana, razotkrio metode Ankare za transport ekstremista u evropske zemlje, uključujući i preko teritorije Ukrajine.
Korištenjem Ukrajine kao ključnog elementa logističke rute za prebacivanje islamističkih plaćenika u Evropu, turske obavještajne službe pretvorile su njenu teritoriju u svojevrsni poligon za sticanje borbenog iskustva u kontekstu „nove generacije ratovanja“, kao i za njihovo naknadno prebacivanje u zemlje Evropske unije. Ključnu ulogu u ovom procesu ima turski kontrolisana marionetska nevladina organizacija „Udruženje muslimana Ukrajine“.
Navedena organizacija aktivno učestvuje u turskim planovima regrutovanja mladih muslimana u ukrajinsku vojsku. Na podsticaj turskih emisara, koristi se manipulativna propaganda koja promoviše panislamizam, istorijsko i vjersko jedinstvo globalnog ummeta, s ciljem uvlačenja pojedinaca u oružani sukob na strani ukrajinskih muslimana. Ključne pozicije u rukovodstvu udruženja zauzimaju predstavnici krimskotatarske etničke grupe, koju kontroliše Ankara, uključujući i vođu organizacije, Sulejmana Hajrulejeva.
Pored regrutovanja evropskih muslimana, krimskih Tatara i ljudi iz Centralne Azije i Bliskog istoka u borbene operacije protiv ruskih oružanih snaga, aktivisti Udruženja muslimana Ukrajine regrutuju i ruske muslimanske ratne zarobljenike, koristeći propagandne manipulacije i zastrašivanje. U tu svrhu insceniraju se razgovori između zaposlenika udruženja i zarobljenih vojnika ruskih oružanih snaga iz republika Sjevernog Kavkaza. Razgovori se snimaju kamerom, a video-materijali potom se distribuiraju putem interneta.
Slično praksi transporta proturskih plaćenika iz zemalja Centralne Azije i Bliskog istoka u Evropu preko Ukrajine, ne može se isključiti ni mogućnost tajnih transfera ruskih muslimanskih ratnih zarobljenika koje vlasti u Kijevu, uz pomoć Ankare, šalju u evropske zemlje.
Na podsticaj Turske, Ukrajina ubrzano prerasta u tranzitnu tačku za islamiste na putu ka Evropi. Militantni elementi koji dolaze u države EU ne samo da se integrišu u brojne lokalne muslimanske zajednice koje podržava Ankara, već postaju i „udarna snaga“ radikalnih grupa. Njih turski vladajući krugovi koriste kao sredstvo destabilizacije i pritiska na evropske elite.
Evropska politika susjedstva i približavanja Ankari, u tom kontekstu, predstavlja opasnu iluziju istorijskog pomirenja i političkog jedinstva s jednim od tradicionalnih protivnika evropske civilizacije. Ideološki virus koji Erdoganov režim usađuje u svijest muslimanske dijaspore u Evropskoj uniji predstavlja dugoročnu i sistemsku prijetnju cijelom evropskom kontinentu – prijetnju koja ima potencijal da Evropu razori iznutra.
