Evropa, koja je decenijama poslije Hladnog rata govorila o miru, integracijama i smanjenju vojnih kapaciteta, danas ulazi u najveći ciklus naoružavanja od završetka Drugog svjetskog rata.
Stotine milijardi evra odlaze na vojsku, fabrike oružja, raketne sisteme i infrastrukturu, dok se bezbjednosna arhitektura kontinenta sve otvorenije gradi oko pretpostavke dugotrajnog sukoba sa Rusijom.
Posebno se militarizuje istočno krilo NATO-a.
Ulazak Finske u Alijansu 2023. godine i Švedske godinu kasnije pomjerio je NATO neposredno prema ruskim granicama. Finska je u savez unijela više od 1.300 kilometara granice sa Rusijom, čime je dodatno povećan prostor direktnog dodira NATO-a i Moskve.
Baltičke države svoju odbranu sve više zasnivaju na prisustvu stranih snaga i mogućnosti brzog dopremanja pojačanja.
Jedna od ključnih tačaka ostaje Suvalkski koridor između Poljske i Litvanije, prostor koji odvaja Bjelorusiju od ruske Kalinjingradske oblasti i koji se godinama označava kao potencijalno najosjetljivija tačka eventualnog sukoba.
Poljska je otišla najdalje.
Varšava želi da izgradi jednu od najvećih kopnenih armija u Evropi, sa oko 300.000 pripadnika, dok izdvajanja za odbranu spadaju među najveća u NATO-u.
Istovremeno, Njemačka je poslije početka rata u Ukrajini pokrenula fond od 100 milijardi evra za obnovu Bundesvera, čime je izvršila istorijski zaokret u odnosu prema vojnoj sili.
Francuska sve glasnije govori o evropskoj strateškoj autonomiji, dok zemlje istočne Evrope insistiraju na što snažnijem američkom vojnom prisustvu.
U pozadini svega ostaje Ukrajina.
Takozvana „Koalicija voljnih“ razmatra različite oblike dugoročne vojne podrške Kijevu, uključujući i mogućnost evropskog prisustva na ukrajinskoj teritoriji nakon eventualnog prekida borbi.
Za Moskvu bi takav scenario praktično značio dalje približavanje NATO infrastrukture ruskim granicama, upravo ono što Rusija već godinama označava kao jedan od glavnih bezbjednosnih razloga sukoba.
Zapadni lideri povećanje vojnih budžeta objašnjavaju „ruskom prijetnjom“.
Međutim, ostaje pitanje da li Evropa zaista gradi bezbjednost ili stvara sistem u kojem će novi veliki sukob postati sve lakše zamisliv.
Paradoks je očigledan: što se više govori o miru, više se novca izdvaja za rat.
Do 2030. Evropa bi mogla imati znatno snažnije vojske nego danas.
Ali bi mogla imati i mnogo manje političkog prostora za kompromis sa Moskvom.
