Boračka organizacija Istočno Novo Sarajevo organizovaće u četvrtak, 21. maja, obilježavanje 34 godine od formiranja Prve sarajevske mehanizovane brigade Vojske Republike Srpske i Komande Sarajevsko-romanijskog korpusa.
U 9.00 časova u Crkvi Svetog Georgija na Vracama biće služen parastos poginulim borcima, a potom položeni vijenci i cvijeće kod centralnog krsta vojničkog groblja Vraca.
Potom je predviđeno obraćanje zvaničnika.
Prva sarajevska mehanizovana brigada formirana je 20. maja 1992. godine, od 40. mehanizovane brigade, koja je dislocirana iz Zagreba na prostor Lukavice, te 49. motorizovane brigade.
Brigadu je činilo 14 jedinica, i to tri pješadijska bataljona, oklopni bataljon, mehanizovani bataljon, mješoviti artiljerijski divizion, četa izviđača, četa vojne policije, vod protivvazdušne odbrane, četa inženjerije, četa veze, pozadinski bataljon, paljanska i trnovska četa.
Ova brigada je imala dovoljno borbenih sredstava, ali je oskudijevala sa oficirskim kadrom i obučenim ljudstvom.
Brigada je bila prisutna na tri fronta, i to užem sarajevskom, od Ilinjače, Kotorca, Kule, Dobrinje jedan i četiri, Naselja starosjedilaca, kasarne “Slaviša Vajner Čiča”, brda Mojmilo, Ozrenske ulice, Šanca, stadiona “Željezničara”, od Hrasna, duž Miljacke do Vrbanja mosta, Grbavice jedan i dva, gornjih i donjih Kovačića, Jevrejskog groblja, kasarne “Bosut”, Debelog brda, Zlatišta i dijela Trebevića, a po dubini do Tvrdimića, Orčevih voda i Kijeva.
Drugi front je bio trnovsko ratište – Treskavica, Igman i Rogoj, a treći front bio je od Srednjeg, Nišićke visoravni do Olova.
Jedinice ove brigade učestvovale su i na goraždanskom i bihaćkom ratištu.
Brigada je krajem oktobra 1992. godine bila nosilac operacije za oslobađanje kijevske kotline, a da je imala više snaga na raspolaganju mogla je da ovlada i trnovskom kotlinom, naveli su iz Boračke organizacije.
Prva sarajevska mehanizovana brigada učestvovala je u briljantno izvedenoj akciji “Lukavac 93”, koja se odnosi na spajanje Sarajevsko-romanijske regije sa Hercegovinom i oslobađanje Trnova.
Od svih jedinica koje su učestvovale u ovoj operaciji Prva sarajevska mehanizovana brigada bila je brojno i tehnički najviše zastupljena.
Brigada je uz minimalne gubitke u ljudstvu i tehnici izvršila svoj borbeni zadatak i dobila novi dio zone odgovornosti Trnovo.
U drugoj većoj operaciji koju je izvodio Sarajevsko-romanijski korpus, pod nazivom “Pancir 93” ili oslobađanje šireg dijela Nišićke visoravni i bolje povezivanje zone odgovornosti od Sokoca preko Ilijaša i Vogošće, Brigada je dala veliki doprinos u uspjehu, te učetvovala u napadu na pravcu Brgule-Ravne, Zubeta-Hajde, a ovom operacijom je zauzet vrh Mačak, čime je uspostavljena nova linija koja je zahtijevala izdvajanje dodatnog ljudstva.
Treća operacija u kojoj je učestvovala Prva sarajevska mehanizovana brigada bila je “Zvijezda 94” ili oslobađanje goraždanske enklave. U ovoj operaciji angažovana je jedinica veličine čete i jedna mješovita oklopna grupa.
Zbog poznatih događaja i početka bombardovanja jedinica Vojske Republike Srpske, ovu operaciju, tek što se veoma uspješno razvila, zaustavili su Unprofor i NATO. Jedinice Brigade su svakodnevno dejstvovale u odbrani uspostavljenih linija u zoni borbenih dejstava.
Iz Boračke organizacije Istočno Novo Sarajevo posebno ukazuju na dvije velike operacije napada muslimanskih jedinica.
Prva operacija “Koverat” ili “Sloboda 92” počela je 19. decembra 1992. godine, što je pokušaj neprijatelja da deblokira Sarajevo na pravcu Igman – Trnovo – Dobre vode – Ulobići – Trebević – Sarajevo.
Napad je izvršila operativna grupa “Igman” jačine oko 4.500 vojnika, angažovanih iz cijele Hercegovine, Zenice i sa njima jedinice “Crni labudovi”.
“Epilog je svima poznat, potpuni krah muslimanskih snaga uz velike gubitke, a srpske jedinice su imale minimalne gubitke i dosta ranjenih boraca”, podsjećaju iz Boračke organizacije.
Druga operacija “Tekbir” ili takozvana konačna deblokada Sarajeva pokrenuta je 15. jula 1995. godine.
“Nevjerovatno zvuči da je takozvana Armija BiH za ovaj napad na unutrašnji prsten angažovala oko 60.000 boraca, a na spoljašnji dodatno još 20.000. Omjer je bio 6:1 u korist neprijatelja, oružja i oruđa približno jednako. Rezultat – poraz i potpuni slom ofanzive neprijatelja i prekid borbenih dejstava”, ističe se u saopštenju.
Cijena je bila visoka, 618 boraca ove brigade dalo je živote za slobodu srpskog naroda.
Kroz Prvu sarajevsku mehanizovanu brigadu Vojske Republike Srpske prošlo je oko 5.000 boraca i svaki drugi je ranjen jednom ili više puta.
“Da ovaj rat nismo željeli i da smo u njega ušli nespremni govori podatak da smo u prvoj godini rata 1992. godine imali 299 poginulih borca. Kasnije se taj broj, na sreću svih nas, znatno smanjivao”, naveli su iz Boračke organizacije Istočno Novo Sarajevo.
U saopštenju se dodaje da je Brigada u potpunosti izvršila svoj odbrambeni ratni zadatak u dodijeljenoj zoni odgovornosti, sačuvani su životi civilnog stanovništva, materijalna dobra i teritorija, odnosno nije izgubljen nijedan metar kvadratni dodjeljene zone.
“Na žalost svih nas, urbani prostor Srpskog Novog Sarajeva morali smo napustiti u miru, što je posljedica Dejtonskog mirovnog sporazuma. Cijena je opet bila prevelika i bolna, napustiti teritoriju koja je krvlju natopljena najboljih boraca i odbranjena nije bilo lako”, istakli su iz Boračke organizacije.
Za svoj doprinos u Odbrambeno-otadžbinskom ratu Brigada je odlikovana Ordenom Nemanjića, koji joj je dodijeljen ukazom predsjednika Republike Srpske 2022. godine.
Odlukom Glavnog štaba Vojske Republike Srpske 22. maja 1992. godine formiran je Sarajevsko-romanijski korpus, čija je zona odgovornosti obuhvatala područje gradskih opština, Han Pijesak i Rogaticu, a Komanda je bila smještena u kasarni “Slobodan Princip Seljo” u Lukavici, gdje je i ostala do kraja rata.
Kroz Korpus je prošlo oko 15.000 boraca, a u borbenim dejstvima za slobodu Republike Srpske živote je položilo njih oko 4.000.
